विराटचोकः आज छन्द दिवस । यसै अवसरमा छन्दको ज्ञान दिने तथा छन्दमा साहित्य सिर्जना गर्ने ३ जना साहित्यकारले आफ्नो फेसबुक वालमा राखेका छन्दात्मक कविता यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ । २ स्रष्टाका कविता आजै उहाँहरुले फेसबुक वालमा राख्नुभएको हो भने १ जना स्रष्टाले नयाँ वर्षको दिनमा राख्नुभएको हो ।

छन्दमोहनी

रामप्रसाद ज्ञवाली

नाच्छिन् छमछम छन्दमा हिम–लता सौन्दर्यकी स्वामिनी
हाँस्छिन् खित्खित छन्दमा मृदु–ल–ता चान्चल्य सौदामिनी
छर्छिन् स्वप्निल जूनले अवनिमा यै छन्दमा चाँदनी
बढ्दैछन् रसछन्दमा कविहरू लाग्दा मिठो मोहनी ।

उड्छन् फुर्फुर वागभित्र पुतली यै छन्द वाची यहाँ
भाँच्छन् कम्मर फन्फनी मुजुरले यै छन्द नाची यहाँ
बाजाको तिरिरी, बतास सिरिरी हुन् छन्दकै रागिनी
बढ्दैछन् रसछन्दमा कविहरू लाग्दा मिठो मोहनी ।

छन्दैछन्द बनेर डुल्दछ यहाँ प्रेमीहरूको मन
छन्दैछन्द बनेर फुल्दछ यहाँ सङ्कल्पको जीवन
माया मोह विमोह द्रोह सबमा छिन् छन्द आकर्षिणी
बढ्दै छन् रसछन्दमा कविहरू लाग्दा मिठो मोहनी ।

मान्छेको सुख छन्द हो र सुखको क्रीडा सबै छन्द हो
मान्छेको दुःख छन्द हो र दुःखको पीडा सबै छन्द हो
छन्दैमा छ परार्थ स्वार्थ अनि यो संसारको जीवनी
बढ्दै छन् रसछन्दमा कविहरू लाग्दा मिठो मोहनी ।

बेछन्दे कविता नि मुक्त लयमा स्वच्छन्दको छन्द हो
जल्ले छन्दबिना छ भन्छ कविता बेछन्दको छन्द हो
अण्ड स्वेदज यी जरायुज सबै हुन् छन्दकै जीवनी
बढ्दै छन् रसछन्दमा कविहरू लाग्दा मिठो मोहनी ।

हावामा, जलमा, अकाश, थलमा सम्पूर्णमा छन्द छ
छन्दैछन्द छ चेतना र मनमा क्यै छन्द बेछन्द त
हुन् विज्ञान र ज्ञान सान सृजना यै छन्दका शोभनी
बढ्दै छन् रसछन्दमा कविहरू लाग्दा मिठो मोहनी ।

मान्छेका सब धर्म कर्म तिनका संस्कार छन् छन्दमै
मान्छेका सुख, स्वर्ग, नर्क मनका विश्वास छन् छन्दमै
छन्दै हुन् नि अशान्ति–शान्ति सबका आशा निराशा पनि
बढ्दै छन् रसछन्दमा कविहरू लाग्दा मिठो मोहनी ।

यो संसार गति– स्थिति– प्रलयका आधार छन् छन्दमै
सारा दृश्य अदृश्य सृष्टि लयका आकार छन् छन्दमै
चुँड्नासाथ सितार छन्द–लयको मासिन्छ यो जीवनी
बढ्दै छन् रसछन्दमा कविहरू लाग्दा मिठो मोहनी ।

चाहना

कल्पना काफ्ले

आफ्नै यौटा घरजमिन होस् साथमा नोकरी होस्
नातागोता वरपर सबै आत्मसम्मान छाओस्
छोराछोरी सब असल हुन् उच्चशिक्षा सबैको
हेर्ने इच्छा हरपल छ है टाकुरामा पुगेको ।

अग्ला अग्ला हिमशिखरमा हुन्छ सौन्दर्य बास
नक्सा कोर्दै घरतिर लगी छोपी राखूँ सुवास
धारो, पानी, घर र बिजुली साथमा खोज्न आउन्
सोचूँ साँच्चै क्षणभर कतै विघ्नबाधा नआउन्।

घुम्नेफिर्ने अवसर मिलोस् शानले डुल्न पाऊँ
खल्ती रित्तो कति पनि नहोस् खर्च आफैँ जुटाऊँ
निद्रामा झन् अति सहजले स्वप्न राम्रो म देखूँ
राम्रैराम्रो सुखसयलको काव्यधारा म लेखूँ ।

साथीसङ्गी मृदुल धुनका गीत मेरै बजाउन्
देख्दा मेरो मृदुवदन यो अप्सरा नै लजाउन्
मेरै आस्था सबतिर पुगी भावगङ्गा बगाओस्
हत्केलाको श्रमशिविरमा भाग्यले सिक्न आओस् ।

माटो मेरो झलमल बनोस्, चम्कियोस् पाखुरामा
बाटो मेरो अलमल नहोस्, लम्कियोस् टाकुरामा
मेरा आस्था जनक, भृकुटी, बुद्धको स्नेह पाऊँ
मेरो प्यारो हिमशिखरको गर्वले गीत गाऊँ ।

नयाँ वर्षमा

डा. देवी नेपाल 

चढ्दै जान्छ नयाँ नयाँ समयले अग्ला ठुला टाकुरा
छोड्दै जान्छ कता कता विगतका सम्झेर बाँच्ने कुरा
कैले आउँछ दुःखको विष लिई कैले छ त्यो हर्षमा
सारा सङ्कट दूर हुन् सुख सबै छाओस् नयाँ वर्षमा ।

यौटा जीवन एक वर्षसरि हो बद्लिन्छ पालो गरी
कैले हुन्छ वसन्तको मधुरिमा कैले असारे झरी
कैले ग्रीष्म बनेर पोल्छ कहिले हेमन्तझैँ शीतमा
गर्दै युद्ध अवश्य जित्नु छ धरा ऐले नयाँ वर्षमा ।

आयो वर्ष नयाँ अवश्य तर यो सन्त्रासको कालमा
सारा मानव त्रस्त छन् घरघरै माछा बनी जालमा
यो यौटा युगको परीक्षण घडी जित्दैन ती तर्कले
साँच्चै अन्त्य गरोस् विषालु क्षण यो हाम्रो नयाँ वर्षले ।

यो हो युद्धसमान विश्वभरको चल्दैन गोलाबम
मान्छेको हुन सक्छ धैर्य मतिको साँचो परीक्षा क्षण
नाचौँला पछि शान्तिले र सुखले उल्लासले हर्षमा
ऐले शान्त भएर नै घर बसौँ प्यारो नयाँ वर्षमा ।

कोराना विष मृत्यु भै घरघरै डुल्दै गरेको दिन
मान्छे नित्य हजार लाख सजिलै ढल्दै मरेको दिन
मान्छे हो अब नाच्न सक्छ कसरी उत्साहले पर्वमा ?
हाम्रो जीवन यो सुरक्षित बनोस् सोचौँ नयाँ वर्षमा ।