विराटचोकः प्रत्येक वर्ष सरकारले किसानलाई लक्षित गरेर बजेट ल्याउने गरेको छ तर किसानका समस्या भने ज्यूँका त्यूँ छन् । वास्तविक किसानले कुनै सुविधा पाउँदैनन् । सरकारी कर्मचारी अनुगमनमा आउँदा छरछिमेकीका गाई बटुलेर देखाउनेले भने अनुदान पाउने प्रवृत्तिले गर्दा वास्तविक किसानलाई मर्का परेको किसानको गुनासो छ ।

सुन्दरहरैंचामा गाई पाल्दै आएका किसान सरकारले आफूलाई नहेरेको गुनासो गर्छन् । एक महिनामा ४ पल्टसम्म चोकरको भाउ बढेर आए पनि सरकारले मूल्य नियन्त्रण गर्न नसकेको उनीहरुको भनाइ छ । सरकार बिनाको किसानजस्तो हुने गरेको पोख्रेल गाई फर्मका सञ्चालक लक्ष्मी पोख्रेलले बताए ।

गाईपालकले चोकर किन्दा प्रति केजी ४६ रुपैयाँ पर्ने गरेको र दूधचाहिँ ४५ रुपैयाँमा बेच्न बाध्य भएको उनको गुनासो छ । लकडाउनका कारण दूध बाहिर जान नसक्ने भएको तथा गाईलाई खानेकुरा दिन नसक्ने भएकाले फुकाएर छोड्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने उनले बताए ।

अहिलेको अवस्थामा गाई पाल्ने किसानलाई दूधको भाउ र बजारको अभाव हुने गरेको र त्यो भन्दा बढी बिचौलियाले श्रम खाने गरेको उनले बताए । लिटरको ४० वा ४५ रुपैयाँमा दूध बेच्न बाध्य हुनुपरेको र बाहिर बजारमा ग्राहकले ७० देखि ८० रुपैयाँमा दूध किनेर खाने गरेको बताउँदै उनले किसानको परिश्रम पनि नउठ्ने अवस्था आएकाले किसान मर्कामा पर्दै गएको बताए ।

उता, हिमशिखर गाई फर्मका सञ्चालक गंगाप्रसाद लिम्बू सरकारले दूधको उचित मूल्य निर्धारण गर्नुपर्ने बताउँछन् । किसानले शुद्ध दूध उत्पादन गर्ने तर बजारमा किनेर खाँदा नक्कली तथा घिउ निकालेको दूध किनेर खान बध्य हुनुपरेको बताए । अब गाई पाल्न हम्मेहम्मे पर्दै गएको उनको दुखेसो छ । गाईलाई खान चाहिने चोकर र दानाको मूल्य बढेकाले र दूधको मूल्यभन्दा धेरै चोकरको मूल्य हुने गरेकाले यो व्यवसायमा सरकारले ध्यान पुर्याउनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

लकडाउनको समयमा गाईलाई खुवाउन समस्या भएको र पराल लिन जाँदा प्रहरीले धरपकड गरेको उनको भनाइ छ । आफूलाई परेको समस्या लिएर राज्यका सबै निकायमा जाँदा पनि सुनुवाई नहुने गरेको र निराश हुँदै रित्तो हात फर्कनुपर्ने अवस्था रहेको लिम्बू बताउँछन् । दूधको बजार व्यवस्थापन गर्न समस्या हुने बताउने उनी २ कठ्ठा जमिन भाडामा लिएर फर्म चलाउँदै आएका छन् । अहिले उनको फार्ममा ४२ वटा गाई रहेका छन् । 

आफूले उत्पादन गरेको दूधको बजार इटहरीसम्म रहेको बताउँदै उनले सरकारले वास्तविक किसान छानेर सहयोग गर्नुपर्ने बताए । प्रत्येक साल कर पनि तिर्नुपर्ने र कमाई भने सबै गाईलाई खुवाउँदै सकिने तथा गाईको कृत्रिम गर्भाधारण गर्दा पाइने २ सय रुपैयाँ अनुदान समेत कर्मचारीले खाने गरेको उनी गुनासो गर्छन् । उनको फार्ममा ३ जनाले अहिले गाईको चाकर गर्दै आएका छन् ।

ठूला डेरीले किसानको दूधको मूल्य नदिने गरेको उनी बताउँछन् । हाल बिहानबेलुका गरेर ६०\७० लिटर दूध उत्पादन गर्दै आएको लिम्बूले बताए ।

बजारमा भने लकडाउनमा आधा भन्दा कम दूधको माग भएकाले समस्या आएको उनले बताए ।