घरदेखि अलि मास्तिर एक जना हजुरआमाको निधन भएको २ दिन भएको थियो । बेलुकाको खाना खाएर म पनि केही बेर त्यहाँ बस्ने निहुँमा त्यतैतिर लागँे । बाहिर आँगनमा धेरै जना गफ गरेर बसिरहेका रहेछन् । राजनीतिको राम्रै कुरा चलिरहेको थियो । त्यहाँ भएका धेरै जसोले आआफ्ना पार्टीको राम्रै बयान गरिरहेका थिए । म पनि उनीहरुकै छेउमा बसेर त्यहाँको गफ सुन्न थालेँ ।

यत्तिकैमा भित्रबाट एक जना अलि पाको उमेरका व्यक्ति बाहिर आएर आफ्नै सुरमा बोल्न थाल्नुभो । अरु सबै चुप भए । उहाँको नाम त मलाई थाहा भएन तर उहाँ आफैँले भन्नुभयो, ‘म पुरी हुँ । अहिले ७० वर्षको भएँ ।’ उहाँका कुरा अरु कसैले खासै सुनेजस्तो मलाई लागेन । किनकि सबै जना आफ्नै तालमा गफ गरिरहेका थिए । तर मैले उहाँको सबै कुरा सुनेँ ।

‘पार्टीको कुरा नगर्नु होस् तपाईंहरु । यहाँ कुन पार्टीले हामीलाई राम्रो काम गर्यो र ? जब चुनाव आउँछ अनि त्यतिबेला हामीले कहिल्यै कहीँ कतै नदेखेका नयाँनयाँ अनुहार पनि हाम्रो आँगनमा आएर हामीलाई नमस्कार गर्छन् । अझ यति मात्रै कहाँ हो र ? खेतबारीमा काम गरिरहेका छौँ भने उनीहरु हामी गरिहाल्छाँ नि भन्दै गरिटोपल्छन् । बाटो बिग्रेको देखाइयो भने हामीलाई जिताउनुस् बाटो हामी बनाइदिन्छौँ भन्छन् । त्यहाँ पल्लो गाउँतिर १८\२० घरमा बिजुलीको सारै समस्या भयो । यता ओल्लो गाउँबाट तार मात्रै तानेर लगेका छौँ बाँसको खाँबा बनाएर । लौ न त्यो विचार गरिदिनुपर्यो भन्दा हामीलाई जिताउनुहोस् हामी पोल गाडेर घरघरमा मिटर नि लगिदिन्छाँै रे ।

ओल्लो गाउँ र पल्लो गाउँ वारीपारी गर्न यो नजिकैको खोलाले पटक्कै दिँदैन । नजिकको गाउँतिर आउने कुनै काम पर्यो भने धेरै माथिबाट घुम्न थाल्नुपर्छ लौ न एउटा पुल बनाइदिनु पर्यो भन्यो भने हामीलाई जिताउनुहोस् अनि हामी बनाइदिन्छौँ रे । गर्लान् कि भनेर कुनै एउटा पार्टी लाई जिताउँछौ अनि जितेको दिनदेखि उनीहरु फर्केर यहाँ आउँदैनन् । घरगाउँमा कुनै विकास भयो भने हामी सबै जनाले पैसा उठाएर गर्नु परेको छ । अझ उनीहरु कर भनेर हामीसँग पैसा माग्न आउँछन् अनि तपाईंहरु अझै याँ बसेर पार्टीको कुरा गर्नु हुन्छ ?’

कतै नरोकिई आफ्नो गुनासो सबै सुनाउनुभयो । यतिन्जेलसम्म २÷४ जना उठेर हिँडिसके त्यहाँबाट । उहाँको अझै कुरा सकिएन । म चाहिँ सुनिरहेको छु ।

‘अहिले कोरोनाले पुरै गाउँ मात्रै नभई देशमा नै महामारी ल्याइसक्यो । अझ देश मात्रै कहाँ हो र पुरै विश्वमा नै तहल्का मचाइरहेको छ । यति बेला आफ्नो देश र जनतालाई कसरी बचाउने, समस्याको समधान कसरी गर्ने भन्ने बारेमा सोच्नु त कता हो कता उल्टै पार्टी विभाजन गर्ने, कुर्सी चाहियो, ज्योतिषीले यति पटक प्रधानमन्त्री बन्छस् भन्या छ अझै मैले प्रधानमन्त्री बन्नु पर्छ रे । म यति चोटि बनिसकेँ तपाईँहरु बनेर देखाउनुहोस् त रे । मेरा घरमा पाहुना आएका छन् अहिले स्वास्थ्यको बारेमा कुरा गर्दिनँ रे । के यही कुरा सुन्न हामीले उनीहरुलाई जिताएको हो ?

सूर्य भनेको सबैको लागि बराबर हो । सूर्यले तपाईंलाई, मलाई, उसलाई कसैलाई पनि भेदभाव नगरी बराबर तापक्रम दिइरहेको छ । नेकपा एमाले पनि सूर्यजस्तै सबैको लागि बराबर हो भनेर नै यो नेकपा एमालेले सूर्य चिह्न राखेको हो । तर खोइ त ? खोइ त यसले बराबर गरेको ? म गरीब छु । मैले पार्टीको कुनै कार्यकर्ता चिनेको छैन । अनि मेरो छोरो, नाति पनि मजस्तै कुनै पार्टीको मान्छे नचिनेका छन् । अब उनीहरु राम्रो पढेर जागिर खानुपर्यो भने सबैभन्दा पहिले कुन पार्टीको मान्छे होस् तँ भन्ने गर्छन् । पार्टीकै कुनै ठूलै नेता चिनिएको छ भने असक्षम मान्छेले पनि राम्रो सरकारी जागिर पाउँछ । कोही चिनेको छैन भने पढेको मान्छेले पनि कहिल्यै जागिर पाउँदैन । के यही दिन देख्नलाई तपाईंहामीले उनीहरुलाई जिताएर देशको नेतृत्व गर्न पठाएको हो ?’

उहाँ अझै थप्नुहुन्छ, ‘हामी कहीँ मलामी जाँदा, जन्ती जाँदा, कसैको पूजामा जाँदा, कहीँ कतै चौतारीमा भेला हुँदा जतिबेलै तपाईं हामी सबै राजनीतिको मात्रै कुरा गरिरहेका हुन्छाँै । खोइ त हाम्रो संस्कृति ? हामीले कहिल्यै हाम्रो संस्कृतिको कुरा गरेनौँ । भुल्यौँ सबै । अनि भन्छौँ कि फलानाको छोरा छोरीले नाकै काटेर भागेछन् अब फलानो कसरी मुख देखा’र हिँड्छ गाउँघरमा ? हामी कुरा काटिरहेका हुन्छाँै । अनेक भन्ने गर्छौँ । दोषी तपाईँ हामी हो, हाम्रा बालबच्चा होइनन् ।’

‘छोड्दिनुहोस पार्टी अनि राजनीतिको कुरा गर्न । यो पार्टी त्यो पार्टी होइन हामी सबै नेपाली भएर काम गराँै अनि मात्रै हामी सबैको कल्याण हुन्छ । आफ्नो संस्कृति कहिल्यै नभुलौँ ।’

उहाँको कुरा सुनिदिने र विचार गरिदिने अरु कोही थिए भने अझै बोल्नु हुन्थ्यो होला । तर त्यतिन्जेल हामी २÷४ जना युवाबाहेक अरु कोही थिएनन त्यहाँ ।

उहाँले भन्नुभएको कुरा मलाई चाहिँ सारै चित्त बुझ्यो ।

तपाईं नि एकचोटि सोच्नुहोस् ।