Connect with us
Advertisement
Advertisement

गिट्टी, ढुङ्गा, बालुवा बेचेर देश समृद्ध होला त

Published

on

चुरे दोहन रोक्ने, पानीका स्रोतहरुको संरक्षण गर्ने, सिँचाइको उचित प्रबन्ध गरेर कृषिजन्य वस्तुको उत्पादन बढाउने र आयात प्रतिस्थापन र निर्यात प्रवद्र्धन गरेर व्यापार घाटा घटाउने दीर्घकालीन उपाय हुँदाहुँदै क्षणिक र सीमित लाभका लागि तराईलाई मरुभूमि बनाउने नीति ल्याउनु जैविक–विविधताको अस्तित्व माथि नै गम्भीर प्रहार हो ।

के राज्यका नीतिहरु अध्ययन र अनुसन्धानमा आधारित छन् त ? राज्यले आफ्नो नीति बनाउँदा विश्वविद्यालयका अनुसन्धानलाई अपनत्व गर्नु पर्दैन ? सरकारी नीति अनुसारको कार्य अघि बढेमा तराई चाँडै नै मरुभूमि बन्ने कुरामा दुई मत छैन ।

सन् १९८९ मा जर्नल अफ नेपाल जियोलोजिकल सोसाइटीमा प्रकाशित लेखले मोरङको तल्लो क्षेत्रमा जमिन मुनि पानीको सतह (ग्राउण्ड वाटर लेभल) १–५ मिटर मात्र तल रहेको यथार्थ प्रस्तुत गरेको भेटिन्छ । अधिकतम क्षेत्रमा जमिनमुनि पानीको सतह २–३ मिटरमै भेटिएको उल्लेख छ ।

सन् २०२० मा हामीले गरेको अनुसन्धानले मोरङ, झापा र सुनसरीको जमिनमुनि पानीको सतह निक्कै तल रहेको पायौं । मोरङको हालको अवस्था हेर्दा जमिनमुनिको पानीको सतह ८–२५ मिटर तल रहेको अध्ययनले देखाउँछ । तीन दशकको समयमा झन्डै ३ गुणाले पानीको सतह तल झर्नुको कैयौ कारणमध्य चुरे दोहन मुख्य हो ।

अत्यधिक मात्रामा खोलाजन्य पदार्थ उत्खन् गर्दा जमिनमुनि कुद्ने पानीका बाटो (ग्राउण्ड वाटर भेन्स) हरु टुट्न जान्छन् । जसले गर्दा वर्षा याममा परेको पानी लामो समयसम्म जमिनभित्र संकलन भएर बस्न सक्दैन । खोला प्राकृतिक रुपमा भन्दा बढी गहिरो हुँदा वर्षाको क्रममा खोला कटान हुने र खोला भन्दा बाहिरी सतहको पानी एकै पटक खोलामा पुग्ने हुँदा बाढी, पहिरोको समस्या निम्त्याउँछ । एकातिर वर्षा याममा जमिनमुनि पानी पुन संकलन (ग्राउण्ड वाटर रिचार्ज) प्रक्रिया बिग्रन्छ र अर्कोतिर प्राकृतिक प्रकोप पनि भोग्नुपर्छ भने सुख्खा याममा पानीको हाहाकार हुन्छ ।

चारकोशे झाडीको छेउछाउ नै पानीका ट्युब वेलहरु सुख्खा याममा सुक्न थालेका छन् । अध्ययनकै आधारमा आँकलन गर्दा पनि केही दशकभित्रै सिँचाइका लागि त परै जाओस् खाने पानीकै हाहाकार नहोला भन्न सकिन्नँ । झन्डै वार्षिक अढाइ खर्ब रुपैयाँ बराबरको कृषिजन्य वस्तु आयात भइरहेको अवस्थामा तराईलाई मरुभूमि बनाएर व्यापार घाटा घट्ला त ?

अघिल्लो वर्ष मात्र नेपाल सरकारले खोलाजन्य पदार्थले माग धन्न नसक्ने भन्दै पहाड फुटाउने अप्राकृतिक निर्णय गर्नु र अहिले फेरि यस्तो विवादास्पद नीति ल्याउनु एकदमै आश्चर्यजनक र शंकास्पद छ । एकातिर चुरे संरक्षण गर्न अरबौ खर्च गर्नु अनि अर्कोतिर चुरे दोहन प्रोत्साहन हुने गरी नीति ल्याउनु स्वार्थमिश्रित छ भन्नु अत्युक्ति नहोला । आफ्नै देशको मागलाई ध्यान नदिई व्यापार घाटा घटाउने नाममा खुरुखुरु नदीजन्य पदार्थ उत्खनन गरेर निकासी गर्दा क्षणिक लाभ त होला तर त्यसले वातावरणमा अतुलनीय क्षति पुग्न जान्छ ।

अहिलेको अवस्थामा स्थानीय र प्रदेश सरकारले पनि सुस्ताएका अध्ययन, अनुसन्धान ब्युताउँदै वातावरण संरक्षणमा स्पष्ट कार्ययोजना र पहलकदमीको थालनी गर्नु निक्कै बुद्धिमता होला ।

के हामीले भावी सन्ततिलाई नाङ्गा बन र मरुभूमि मात्र छाडिदिने हो र ?

(भट्टराई राष्ट्रिय वातावरणीय अनुसन्धान र पर्यावरण संशाधन प्रयोगशाला कीर्तिपुरका अनुसन्धाता हुन् ।)

Continue Reading

Facebook Comment

Advertisement
Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Banner

डलरको भाउ घटबढ

Published

on

विराटचोकः आज विदेशी मुद्राको विनिमय दर तलमाथि भएको छ ।

अमेरिकी डलर, युरोपियन युरो, स्वीस फ्रयांकलगायतको मूल्य बढेको छ ।

पाउण्ड स्टर्लिङ, अस्ट्रेलियन डलर, क्यानेडियन डलरलगायतको मूल्य घटेको छ ।

चाइनिज युआन, थाइ भाट, मलेसियन रिंगिटलगायतको मूल्य स्थिर रहेको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार यस्तो छ आज असार २ गतेका लागि निर्धारण भएको विदेशी मुद्राको विनिमय दरः

 

Continue Reading

Banner

करेन्ट लागेर महिलाको मृत्यु

Published

on

बिर्तामोडः झापाको बुद्धशान्ति गाउँपालिका– ३ राजाटोल शीतल बस्ती बस्ने ४८ वर्षीया विष्णुमाया बासकोटाको हात्ती धपाउन राखेको करेन्टमा परी मृत्यु भएको छ ।

आज बिहान साढे ५ बजे घर नजिक आफ्नै खेतबारीमा जंगली हात्ती नआओस् भनेर राखेको बिजुलीको नाङ्गो तारबाट करेन्ट लागी घाइते भएकी उनको बिर्तासिटी अस्पतालमा बिहान साढे ६ बजे मृत्यु भएको हो । घटनाका सम्बन्धमा इलाका प्रहरी कार्यालय अनारमनीबाट थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।

Continue Reading

Banner

विराटचोक– हरैंचा– घिनाघाट सडकका लागि सवा ५ अर्ब विनियोजन

Published

on

विराटचोकः प्रदेशको गौरवको योजनाको रुपमा रहेको विराटचोक –हरैंचा – घिनाघाट सडकका लागि प्रदेश सरकारले ५ अर्ब २१ करोड रुपैयँ विनियोजन गरेको छ ।

प्रदेश सभामा आगामी आर्थिक वर्षको लागि बजेट प्रस्तुत गर्दै अर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री टंक आङ्बुहाङले बजेट विनियोजनबारे जानकारी दिएका हुन् ।

खुवालुङको संरक्षण गरिने, पर्यटन क्षेत्रमा ८३ करोड बजेट बिनियोजन

प्रदेश सभामा आगामी आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत हुँदै

Continue Reading
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement

Trending

सम्पर्क

विराट मिडिया एण्ड एड्भरटाइजिङ प्रालिद्वारा सञ्चालित
निष्पक्ष खबर डट कम

सुन्दरहरैँचा, मोरङ

सूचना विभाग दर्ता नं. १६४२ ०७६।७७

प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. ३४३ ०७६।०७७
कम्पनी दर्ता नं. २२७६३९।०७६।०७७
स्थायी लेखा नं. ६०९६५३९४६

सम्पर्क

९८५११३३२९९, ९८४२१९२४१२, ९८०४०५३७९९

ई–मेल

[email protected]
हाम्रो टिम
अध्यक्ष टेकराज तिम्सिना
प्रधान सम्पादक खेमचन्द्र अधिकारी
सम्पादक ज्ञाननाथ ढकाल
प्रबन्धकः नवराज पोख्रेल
व्यवस्थापकः कृष्णचन्द्र सुवेदी
हाम्रो फेसबुक