Banner
निजी क्षेत्रले प्रसारण लाइन प्रयोग गरेर बिजुली खरिद–बिक्री गर्न पाउने निर्देशिकाको मस्यौदा
सरकारले तीन दशकअघि नै विद्युत् उत्पादनसँगै प्रसारण र वितरणमा निजी क्षेत्रको सहभागिताबारे व्यवस्था गरे पनि बल्ल निर्देशिका बनाउन थालेको छ । विद्युत् ऐन, २०४९ मै विद्युत् उत्पादनसँगै प्रसारण र वितरणमा निजी क्षेत्रको सहभागिताबारे परिकल्पना गरिएको थियो ।
तर विद्युत् प्रणालीमा खुला पहुँचको व्यवस्था गर्न विद्युत् नियमन आयोगले बुधबार ‘खुला पहुँच निर्देशिका, २०२५’ को मस्यौदा तर्जुमा गरी रायसुझाव माग गरेको छ ।
विद्युत् ऐन, २०४९ को दफा ४ को उपदफा १ मा विद्युत्को सर्वेक्षण, उत्पादन, प्रसारण वा वितरण गर्न चाहने व्यक्ति वा संगठित संस्थाले सम्बन्धित विषयको आर्थिक, प्राविधिक र वातावरणीय अध्ययन प्रतिवेदन तथा तोकिएबमोजिमका विवरण खुलाई तोकिएका अधिकारीसमक्ष अनुमतिपत्रका लागि दरखास्त दिनुपर्ने उल्लेख छ ।
सोही दफाको उपदफा २ मा परेको दरखास्तमा तोकिएका अधिकारीले आवश्यक जाँचबुझ गरी गराई दरखास्त परेको मितिले विद्युत् उत्पादन, प्रसारण वा वितरण अनुमतिपत्रको हकमा १२० दिनभित्र तोकिएबमोजिमको ढाँचामा दरखास्तवालालाई अनुमतिपत्र दिनुपर्ने भनिएको छ । सोही ऐनको दफा ५ मा विद्युत् उत्पादन, प्रसारण वा वितरणका लागि दिइने अनुमतिपत्रको अवधि बढीमा ५० वर्षसम्मको हुने उल्लेख छ ।
सरकारले नै तीन दशकअघि बनाएको ऐनमा निजी क्षेत्रलाई विद्युत् उत्पादन, प्रसारण र वितरणका लागि बाटो खुला गरे पनि हालसम्म लागू भएको छैन । तीन दशकपछि २०८२ असार ४ मा बसेको नियमन आयोगको २७६ औं बैठकले विद्युत् प्रणालीमा ‘खुला पहुँच निर्देशिका, २०२५’ को मस्यौदा स्वीकृत गर्दै रायसझुाव मागेको हो । निर्देशिका स्वीकृत भए बिजुली खरिद–बिक्रीमा भएको प्राधिकरणको एकाधिकार तोडिने आयोगका अध्यक्ष रामप्रसाद धितालले बताए । ‘अहिले निजी क्षेत्रले जलविद्युत् आयोजना बनाउने र प्राधिकरणले मात्रै बिजुली किनबेच गरिरहेको छ, अब त्यो तोडिन्छ,’ उनले भने ।
बिजुली खरिद गर्न सक्नेछन् । तर विद्युत् प्रसारण वा वितरण लाइनमार्फत आपूर्ति गर्दा प्रसारण शुल्क, ह्विलिङ चार्ज, डेभिएसन शुल्कलगायत तिर्नुपर्ने निर्देशिकाको मस्यौदामा उल्लेख छ ।
आयोगका अनुसार अल्पकालीन दर खुला पहुँच प्रयोग गरेबापत प्राधिकरणलाई अल्पकालीन दरसंकेतात्मक प्रसारण शुल्क प्रतियुनिट ३९ पैसा तिर्नुपर्नेछ । दीर्घकालीन–मध्यकालीन दरमा मासिक प्रतिमेगावाट २ लाख ८३ हजार २७ तिर्नुपर्नेछ । मस्यौदामा संलग्न भए पनि प्रसारण तथा वितरण लाइनको शुल्कबारे आफू संलग्न नभएको निर्देशिकाको मस्यौदा निर्माणका सदस्य तथा स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) का उपाध्यक्ष आनन्द चौधरीले बताए ।
‘ऐन, कानुनमा पहिले व्यवस्था भए पनि बल्ल निर्देशिकाको मस्यौदा तयार भएको छ,’ उनले भने, ‘निर्देशिका स्वीकृत भएपछि अब प्राधिकरणले जस्तै हामीले पनि बिजुली खरिद–बिक्री गर्न सक्छौं ।’ आयोगले निर्देशिकाका मस्यौदामा निवेदन दिन योग्य हुने मापदण्डसमेत तोकेको छ । ३३ किलोभोल्ट (केभी) ग्रिड सबस्टेसन वा ६६ केभी वा त्यसभन्दा माथिका प्रसारण लाइनमा जोडिएका ५ मेगावाट वा बढी क्षमताका आयोजना, न्यूनतम १ मेगावाट क्षमता भएका क्याप्टिभ आयोजना निवेदन दिन योग्य हुनेछन् ।
वितरण अनुमतिपत्र, व्यापारिक अनुमतिपत्र (खुला पहुँच कारोबारका लागि न्यूनतम परिमाण १ मेगावाट) र कन्ट्र्याक्ट विद्युत् ५ मेगावाट वा त्यसभन्दा बढी भई ३३ केभी वा सोभन्दा माथिल्लो भोल्टेजस्तरमा जोडिएका औद्योगिक तथा व्यापारिक उपभोक्तालाई विद्युत्मा खुला पहुँचको सेवा दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
निर्देशिकाको मस्यौदाले अन्तरदेशीय व्यापारमा कुनै बाधा नपरे पनि आन्तरिक व्यापारमा भने केही व्यवधान नगर्ने इप्पानका उपाध्यक्ष चौधरीको भनाइ छ । ‘मुलुकमा धेरै उपभोक्ताले अझै पनि वितरण लाइनमार्फत बिजुली लिइरहेका छन्, प्रसारण लाइन र वितरण लाइनबाट बिजुली प्रयोग गर्ने कति उपभोक्ता छन् भन्ने पनि छैन,’ उनले भने, ‘आन्तरिक बिजुली खरिद–बिक्रीमा भने अप्ठ्यारो हुन सक्छ ।’
निर्देशिकाका मस्यौदामा ३३ केभी वा त्यसभन्दा बढी क्षमताका वितरण लाइन र ६६ केभी वा सोभन्दा बढीका प्रसारण लाइनमार्फत निजी क्षेत्रले बिजुली किनबेच गर्ने व्यवस्था गरिएकाले केही समस्या नहुने आयोगका अध्यक्ष धितालले जनाए । विद्युत् ऐन, २०४९ को दफा २२ को उपदफा १ मा अनुमति प्राप्त व्यक्तिले नेपालभित्र आयात गरी वितरण गर्न चाहे सरकारको स्वीकृति लिई विद्युत् आयात गर्न सक्ने उल्लेख छ ।
सो दफाको उपदफा २ मा अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले आफूले उत्पादन गरेको विद्युत् विदेशमा निर्यात गर्न चाहे त्यस सम्बन्धमा नेपाल सरकारसँग सम्झौता गरी निर्यात गर्न सक्ने र उपदफा ३ मा विद्युत् निर्यात गर्नेले नेपाल सरकारलाई तोकिएबमोजिम निर्यात कर तिर्नुपर्ने जनाएको छ । जलविद्युत् विकास नीति २०५८ को ६.११ मा विद्युत् निर्यातको व्यवस्था गरिएको छ । उक्त नीतिको ६.११.१ मा देशमा उत्पादित विद्युत् शक्ति विदेश निर्यात गर्नुपरे निर्यातकर्ता र सरकारबीच भएको सम्झौताबमोजिम हुने उल्लेख छ । विद्युत् नियमन आयोग ऐन, २०७४ को दफा १३ को ‘ख’ मा विद्युत् खरिद–बिक्रीको थोक बजार स्थापना नभएसम्म वितरण अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति र उत्पादन अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति वा व्यापार अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति वा प्रचलित कानुनबमोजिम सरकारले स्थापना गरेको संगठित संस्थाबीच हुने विद्युत् खरिद दर र प्रक्रिया निर्धारण गर्ने उल्लेख छ ।
सोही दफाको ‘ग’ मा उत्पादित विद्युत् खरिद–बिक्री गर्न अनुमति प्राप्त व्यक्तिहरूबीच विद्युत् खरिद सम्झौता गर्न सहमति दिने र ‘ङ’ मा प्रसारण र वितरण दस्तुर (ह्विलिङ चार्ज) निर्धारण गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ । ऐनको दफा १४ ‘ङ’ मा विद्युत्को थोक बजार स्थापना, सञ्चालन तथा खरिद–बिक्री प्रक्रिया निर्धारण गर्ने उल्लेख छ । विद्युत् ऐन, २०४९ ले प्राधिकरणलाई मात्र अनुमतिपत्र दिएको र आयोगकै ऐनको अधिकार प्रयोग गरी निर्देशिकाको मस्यौदा तयार गरिएको धितालले बताए ।
Facebook Comment
हाल देशभर मनसुनी वायुको प्रभाव रहेको छ । हाल मनसुनको न्यून चापीय रेखा सरदर स्थानमा रहेको जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ ।
हाल गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेश साथै कोशी र बागमती प्रदेशको पहाडी र हिमाली भूभागमा साधारणतया बादल लागेको छ भने मधेस र कोशी प्रदेशका तराई भूभागमा आंशिक बादल लागेको छ । बागमती र गण्डकी प्रदेशका केही स्थानमा कोशी, लुम्बिनी र कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका थोरै स्थानमा मध्यमसम्मको वर्षा भइरहेको छ ।
महाशाखाका अनुसार आज दिउँसो देशभर साधारणतया बादल लाग्नेछ । देशका हिमाली भूभागका केही स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षा र हिमपातको सम्भावना छ । देशका पहाडी भूभागका धेरै स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ ।
कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी प्रदेशका तराईका केही स्थान र मधेश प्रदेश तथा सुदूरपश्चिमको तराई भूभागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ । बागमती र गण्डकी प्रदेशका पहाडी तथा तराई भूभागका साथै कोशी र लुम्बिनी प्रदेशका पहाडी भूभागको एकदुई स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ ।
त्यसैगरी आज राति देशभर साधारणतया बादल लाग्नेछ । कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशका हिमाली भूभागका केही स्थानमा तथा लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका हिमाली भूभागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षा र हिमपातको सम्भावना छ
कोशी, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका पहाडी र तराई भूभागका केही स्थान मधेस तथा कर्णाली पहाडी भूभागका र सुदूरपश्चिम प्रदेशका पहाडी र तराई भूभागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ । कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशका पहाडी र तराई भूभागका एकदुई स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ ।
बागमती र गण्डकी प्रदेशका पहाडी तथा तराई भूभागका साथै कोशी र लुम्बिनी प्रदेशका पहाडी भूभागको एकदुई स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेकाले ती क्षेत्रमा हुनसक्ने गेग्रान बहाव, बाढी, पहिरो तथा भूक्षयजस्ता प्रकोपको जोखिम वा क्षतिबाट बच्न तथा यसबाट ती क्षेत्रमा दैनिक जनजीवनलगायत कृषि, स्वास्थ्य, पर्यटन, पर्वतारोहण, सडक तथा हवाई यातायातमा असर पर्ने सम्भावना रहेकाले आवश्यक सतर्कता अपनाउनुहुन र विभागको पछिल्लो सूचनामा अद्यावधिक रहन महाशाखाको अनुरोध छ । रासस
हाल देशभर मनसुनी वायुको प्रभाव छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार मनसुनको न्यून चापीय रेखा सरदर स्थानभन्दा उत्तरतर्फ छ ।
विभागका अनुसार देशभर अधिकांश बादल लागेको छ । देशका हिमाली भू–भागका केही स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षा/हिमपातको सम्भावना छ । देशको पहाडी भू–भागका धेरै स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ ।
विभागद्वारा मौसम ‘बुलेटिन’का अनुसार कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराईका केही स्थान तथा मधेश प्रदेशका थोरै स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ । कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका पहाडी भू–भागको एकदुई स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ ।
महाशाखाका अनुसार आज राति देशभर साधारणतया बादल लाग्नेछ । कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशका हिमाली भू–भागका केही स्थानमा तथा लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका हिमाली भू–भागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षा/हिमपातको सम्भावना छ ।
कोशी, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका पहाडी र तराई भू–भागका केही स्थानमा, मधेस प्रदेश तथा कर्णाली पहाडी भू–भागका र सुदूरपश्चिम प्रदेशका पहाडी र तराई भू–भागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ । कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशका पहाडी र तराई भू–भागका एकदुई स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ ।
आन्तरिक राजस्व कार्यालय, धरानका तत्कालीन कर अधिकृत तिलक आलेसमेतका प्रतिवादी रहेको भ्रष्टाचार मुद्दामा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन दर्ता गरेको छ।
आयोगका अनुसार सुन्दरहरैँचा नगरपालिकास्थित गछिया खोलाबाट आर्थिक वर्ष २०७६-०७७ मा नदिजन्य पदार्थ उत्खनन् गर्ने क्रममा प्राप्त हुने राजस्वमध्ये आन्तरिक राजस्व कार्यालयमा दाखिला गर्नुपर्ने मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) रकम दाखिला नगरी भ्रष्टाचार गरिएको आरोपमा तिलक आलेसमेतका प्रतिवादीविरुद्ध मुद्दा दायर गरिएको थियो।
उक्त प्रकरणमा आयोगले प्रतिवादीहरूबाट रु. १ करोड २३ लाख ६९ हजार ६४९ रुपैयाँ ६९ पैसा बिगो कायम गरी भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ९ र १७ बमोजिम कसुर ठहर गरी कैद तथा बिगो बराबर जरिवानासहितको सजाय माग गर्दै विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोप पत्र दायर गरेको थियो।
तर विशेष अदालतले मिति २०८२।१२।१० मा गरेको फैसलाबाट प्रतिवादीहरूलाई आंशिक सफाइ दिएको थियो। उक्त फैसलाप्रति चित्त नबुझेपछि आयोगले मिति २०८३।०४।०४ गते सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदनको निवेदन दर्ता गरेको जनाएको छ।
आयोगले विशेष अदालतको फैसलाको कानुनी परीक्षण आवश्यक रहेको भन्दै अभियोगमा प्रस्तुत प्रमाण र तथ्यका आधारमा पुनरावेदन प्रक्रिया अघि बढाएको हो।
-
अर्थ7 years agoसमाचारमार्फत् आफ्नो चरित्रहत्या गरिएको भन्दै कानेपोखरीका युवा व्यवसायीले गरे पत्रकार सम्मेलन
-
Banner4 years agoसाउनदेखि कुन तहका कर्मचारीको कति तलब ?
-
खेलकुद7 years agoरंगशालाको अवलोकन
-
मुख्य7 years agoशेयर बजारमा झिनो अंकको गिरावट
-
अर्थ6 years agoगोर्खा डिपाटमेन्ट स्टोर विराटचोकलाई ५० हजार जरिवाना
-
मुख्य7 years agoसुन्दरहरैंचामा चोरले बोरामा हालेर लादैं गरेको बच्चालाई आमाले खोस्न सफल
-
मुख्य7 years agoपुस १० गते खण्डग्रास सूर्यग्रहण लाग्ने भएकाले मोरङका संस्थागत विद्यालय बिदा
-
Banner6 years agoगोठगाउँमा पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय सर्ने, गोठगाउँमा आज साँझ दीप प्रज्वलन गरिने
You must be logged in to post a comment Login