यो दृश्य गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका-२ टिमुरेकी ६० वर्षीया लाक्पा छो घलेसहित गाउँलेहरु हेरिरहेका थिए ।गत असार २४ गते बिहान सवा ३ बजे डाँडै थर्काउने गरी आएको बाढीले गाउँलेलाई झस्काएको थियो ।

२०७२ सालको भूकम्पअघिसम्म रसुवागढीमा होटल चलाउँथिन् लाक्पा । त्यो वैशाख १२ गतेको भूकम्पमा धेरैको ज्यान गएको आँखै अगाडि देखिन् । भूकम्प ठूलो गएको भए पनि मनमा त्यत्ति डर थिएन, जति असार २४ बिहानको बाढीले लिएर आयो ।

टिमुरेमा १ सयभन्दा बढी घरधुरीको बसोबास छ । ‘एक्कासि डाँडाका घर हल्लिएर भूकम्प आएजस्तै भयो , सबै डराए, रुवाबासी चल्यो,’ लाक्पा भन्छिन्, ‘डाँडै हल्लिएकाले धेरैजना भूकम्प नै आएको भन्दै कुद्न थाले ।’

यार्डमा सामान बोक्न गोसाइँकुण्ड गाउँपालिकाको टिमुरे, दाहाल फेदी, थुमनका स्थानीयले मात्र पाउँछन् । बाहिरकाले आएर भरियाको काम गर्न पाउँदैनन् । तीन गाउँका ६ सय १० जना यस्ता कामदार रहेको रसुवा भन्सार कार्यालयका नासु चण्डिराज गेलालले बताए । ‘सबैले पालो मिलाएर काम गर्छन्, भन्सार मजदुर संघ छ,’ उनले भने, ‘संघले कामदारलाई कामको चापका आधारमा काम लगाउँछ । लोड र अनलोड गरेअनुसार प्रति गाडी ग्रुपले ८ देखि १० हजार लिने गरेको छ । यो सामान्य अवस्थामा लिने रकम हो । असामान्य अवस्थामा ६० हजारदेखि ८० हजारसम्म लिएर सामान पल्टी गर्छन् ।’

बाढीको विध्वंशपछि अहिले यहाँको अवस्था असामान्य छ । मजदुरहरु बाढीमा फसेका गाडीबाट सामान निकालेर पल्टी गरिरहेका उनले बताए । नाका बन्द हुँदा स्थानीयको रोजीरोटी बन्द हुन सक्ने उनको भनाइ छ ।

पहिरोले गर्दा सडक बगेपछि सदरमुकाम आउजाउ नै ठप्प भएको स्थानीय मीरा थापामगरले बताइन् । बाढी आएदेखि यहाँ बत्ती आएको थिएन । टेलिफोन पनि अवरुद्ध थियो । बिहीबार साँझदेखि भने सञ्चालनमा आएका छन् । चीन-नेपाल जोड्ने अन्तर्राष्ट्रिय नाका भएकाले छिटोभन्दा छिटो पुल र सडक बनाएर नाका सञ्चालनमा ल्याउनुपर्ने थापामगरले बताइन् ।

स्थानीय धावा घले २०१९ सालमा यहाँ यस्तै बाढी आएको सुनेको बताउँछन् । ‘त्यो बेला मानवीय क्षति धेरै भयो थियो रे,’ उनले भने ।

पानी नपरीकन पनि यति ठूलो बाढी आउनु अचम्मलाग्दो भएको गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका-२ का वडाध्यक्ष कामी छिरिङ तामाङले बताए । ‘बाढीले भौतिक संरचनामा ठूलो क्षति भएको छ,’ उनले भने, ‘यसमा सरकारले पहल गरेर नाका खुलाउने र सडक सञ्चालन गर्नतिर लाग्नुपर्छ ।’ स्थानीय तहबाट पनि सडक सञ्चालन गराउन संघ सरकालाई पहल गरिरहेको उनले सुनाए ।

स्याफ्रुबेँसीदेखि टिमुरेसम्म जोड्ने सडकमा दर्जनभन्दा बढी स्थानमा पहिरो गएको छ । सडक चर्किएर चिराचिरा परेको छ । लिङलिङको पूरै सडक पहिरोले लगेको छ । जहाँ नेपाली सेना, सशस्त्र र नेपाल प्रहरीले डोरी टाँगेर पैदलयात्रुलाई पहिरो पार गराउँदै आएका छन् ।

स्याप्रुबेसि देखि रसुवागढि खण्डमा भत्किएका सडक । तस्बिर: अंगद ढकाल

रसुवा स्थित भोटेकोशी नदीमा आएको बाढिले ध्वस्त बनाएको सुख्खा बन्दरगाहा । र फसेको सवारी साधानहरुबाट समान निकाल्दै कामदारहरु । तस्बिर: अंगद ढकाल

बाढीले लिङ्लिङ भीरमा पुरै सडक बगाएपछि डोरी लगाएर सर्वसाधरणलाई सडक पार गराउदै नेपाल आर्मिको टोलि । तस्बिर: अंगद ढकाल

रसुवा स्थित भोटेकोशी नदीमा आएको बाढिले ध्वस्त बनाएको सुख्खा बन्दरगाहा । र फसेको सवारी साधानहरुबाट समान निकाल्दै कामदारहरु । तस्बिर: अंगद ढकाल

टिमुरे पुग्ने बेलामा पनि सडक पहिरोले लगेको छ । त्यहाँ भीर छिचोलेर जानुपर्ने बाध्यता छ । सडकको विभिन्न स्थानमा फलामका विद्युतीय पोल यत्रतत्र रुपमा ढलेका छन् ।

बाढी आएकै दिन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको टोली हेलिकोप्टरमा टिमुरे पुगेका थिए । रसुवाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी अर्जुन पौडेल नेतृत्वको टोली मंगलबार घटनास्थल पुगेको थियो । टोली भोलिपल्ट बुधबार पैदल फर्कन नसकेपछि हेलकोप्टर चढेर स्याफ्रुबेँसी आएका थिए । स्याफ्रुबेँसीदेखि टिमुरेसम्म सवारीसाधन ठप्प छ । यही सडक भएर चीन नाकाबाट आउने मालवाहक सवारीसाधन राजधानी भित्रने गर्थे ।

रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीले ध्वस्त बनाएको सडक । तस्बिर : अंगद ढकाल/कान्तिपुर

इन्जिनियरहरु पठाएर क्षति मूल्यांकन गर्ने काम भइरहेको सडक विभागका महानिर्देशक विजय जैशीले बताए । ‘विभिन्न खण्डमा गरेर १२ सय मिटर सडकमा क्षति भएको छ,’ उनले भने, ‘सुरुमा तत्काल समस्या भएको खण्डमा ट्र्याक खोलेर यातायात सञ्चालन गर्छौं, दसैं अगाडिसम्म सडक सहज हुनेछ ।’ स्याफ्रुबेँसीदेखि रसुवागढीसम्मको १६ किलोमिटर सडक चीन सरकारको अनुदानमा बनिरहेको उनले बताए । ‘यसको ठेक्का सन् २०१९ मा भएको हो, तर बीचमा कोभिडले गर्दा ढिलाइ भयो,’ उनले भने, ‘सडक बनाउने कुरा चीन सरकारको हातमा छ, हामी छिटो सडक बनाउन पहल गरिरहेका छौं ।’