Connect with us
Advertisement

आधुनिक विज्ञान्, ब्रह्माण्डको उत्पत्तिको कथा र हाम्रो कक्षाकोठा

Published

on

हरेक बालबालिकालाई आजको दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने प्रविधिहरूको पछाडि रहेको भौतिकशास्त्र र ब्रह्माण्ड कसरी सिर्जना भयो भन्ने सुन्दर कथा बुझ्ने अधिकार छ। हरेक जातिको ब्रह्माण्डको उत्पत्तिबारे आफ्नै कथा छ तर सबैका कथा अपूर्ण र तथ्यभन्दा फरक छन्। यो ज्ञान केवल विश्वविद्यालयका विद्वानहरूको मुठ्ठीमा सिमित छ। सामान्य कक्षाकोठासम्म विरलै मात्र पुग्छ।

नेपालका कक्षा १० का विद्यार्थीहरूलाई ब्ल्याक होल (Black hole) के हो भनेर सोध्नुहोस्, उनीहरूले पाठ्यपुस्तकको एउटा हरफ घोकेर सुनाउलान् तर स्पेसटाइम (Spacetime) किन बाङ्गिन्छ? फोटोन (photon) के हो ? भनेर सोध्ने वित्तिकै जवाफ हराउँछ। यो विद्यार्थीको दोष होइन यो पाठ्यक्रमको समस्या हो। नेपालको कक्षा १० को विज्ञान पाठ्यक्रमले बल, दबाब र ऊर्जा अनि सौर्यमण्डल र ताराहरूको छोटो, वर्णनात्मक परिचयलाई मात्र समेट्छ। जुन प्रायः ३०० वर्ष पुरानो भौतिकशास्त्र हो। सापेक्षता (Relativity), क्वान्टम प्रविधि (Quantum technology), र बिग ब्याङ (Big bang) — जुन विचारहरूले वास्तवमा आधुनिक प्रविधि र ब्रह्माण्डको उत्पत्तिलाई व्याख्या गर्छन्, तिनको उल्लेख विरलै मात्र हुन्छ। न्युटनपछि विज्ञान धेरै अगाडि बढिसकेको छ। भूकेन्द्रित मोडेलले सूर्यकेन्द्रित मोडेललाई ठाउँ दियो। त्यसपछि आइन्स्टाइनको सापेक्षता आयो, र अन्ततः विग व्याङ सिद्धान्त आयो। यो हाम्रो युगको सृष्टि कथा नै हो भन्दा फरक पर्दैन।

यो ब्रह्माण्डीय उत्पत्तिको कथाको निर्माण विश्वभरका वैज्ञानिकहरू मिलेर शताब्दी लगाएर गरेका हुन्। जसलाई अहिले हब्बल (Hubble) र जेडब्ल्यूएसटी (JWST) जस्ता टेलिस्कोपहरूबाट प्राप्त प्रमाणहरूले पुष्टि गरिरहेका छन्। बिडम्बना, अधिकांश विद्यार्थीले यो कथा कहिल्यै सुन्दैनन् जुन आम मनिसले सुन्न, बुझ्न जरुरी भइसकेको छ । त्यसैले हामीले अब यसलाई विद्यालय शिक्षामा पाठ्यक्रममै समविष्ट गरी हरेक बच्चालाई सुनाउन आवश्यक छ। पाठ्यक्रममा समाविष्ट गरेर मात्र यो समस्याको हल हुन्न । कक्षाकोठामा विज्ञान कसरी पढाइन्छ? भन्ने कुरामा पनि भर पर्छ। नेपाली कक्षाकोठाहरू, विश्वभरका अन्य पठनविधि जस्तै, अझै पाठ्यपुस्तक र व्याख्यानमै भर पर्छन्। जसमा पढ्ने, घोक्ने, परीक्षाका लागि दोहोर्याउने क्रियाकलाप पर्छन्। यसरी पढाउँदा विज्ञान रोचक हुनुको साटो उल्टै दिक्क लाग्दो र झन्झटिलो बन्छ। यसको विकल्प हामीले सोच्नुपर्ने जरुरी भैसकेको छ।

एउटा परीक्षण गरिएको विकल्प पहिले नै आफ्नो अस्तित्वमा छ। विगत एक दशकदेखि, “आइन्स्टाइन–फस्ट (Einstein-First)” भनिने एउटा दृष्टिकोण ७० बढि अस्ट्रेलियाली विद्यालयहरूमा परीक्षण गरी राखिएको  छ। अहिले यो परीक्षण युरोपसम्म फैलिदै छ। यसले व्याख्यानको सट्टा व्यावहारिक क्रियाकलाप र नमुनाहरू प्रयोग गरी कक्षा ३ देखि नै अणु, फोटोनजस्ता आधारभुत अवधारणाहरु सिकाइ  स्पाइरल करिकुलम (Spiral curriculum) को सिद्धान्त अनुरुप माथिल्ला कक्षाहरुमा तिनलाई थप विस्तृत बनाई पाठ्यक्रम निर्माण गरेको छ। जसले गर्दा कक्षा १० सम्म आइपुग्दा विद्यार्थीहरुमा आधुनिक प्रविधि र ब्राह्मण्डको उत्पत्तिको कथा बुझ्न चाहिने सम्पूर्ण ज्ञान हुन्छ। यस परीक्षणको उल्लेखनीय परिणाम पनि देखिएका छन् जुन अन्तराष्ट्रिय जर्नलहरुमा समेत प्रकाशित छन्। यस प्रयोगले विद्यार्थीहरूमा उत्सुकता, आत्मविश्वास र विज्ञानप्रतिको रूचि बढेको पाइएको छ। भौतिकशास्त्रप्रतिको रुचिमा रहेको लैङ्गिक खाडल समेत घट्दै गएको र सोच्ने क्षमतामा वृद्धि भएको पाइएको छ। सिकाइपश्चात् विद्यार्थीहरुले वास्तविकता र भ्रम चिर्न सफल भएको उदाहरणहरु प्रस्तुत गरिएको छ।

यदि हामीले पनि यस प्रोजेक्टसँग सहकार्य गरी नेपालमा यो पठ्यक्रम लागु गर्न सके हाम्रा बालबालिकाहरुले युगानुकूल उत्कृष्ट शिक्षा हाँसिल गर्ने थिए। ब्रह्माण्डलाई एक शताब्दी अगाडि बुझिएको जस्तो नभई, त्यो जस्तो छ वास्तवमा त्यस्तै बुझ्नेथे। भावी भौतिकशास्त्रीहरूले मात्र नभई सबै विद्यार्थीले आफ्नो संसार बुझ्ने र गलत सूचनालाई प्रश्न गर्ने क्षमता निर्माण गर्ने थिए। भलै पाठ्यक्रम सुधार जहाँसुकै ढिलो हुन्छ, हामीले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिई चाँडो भन्दा चाँडो यो पाठ्यक्रम अनुसरण गर्न अत्यन्त जरुरी देखिन्छ ।

Continue Reading

Facebook Comment

Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Banner

उपाधि जितेर एसिया कपको टिकट काट्ने नेपालको लक्ष्य

Published

on

तेस्रो संस्करणको एसीसी प्रिमियर कप आज आइतबारदेखि मलेसियामा सुरु हुँदै छ । प्रतियोगितामा सहभागी १० टोलीमध्ये नेपाल उपाधि जित्दै सन् २०२७ मा आयोजना हुने एसिया कपमा स्थान बनाउने लक्ष्यसहित मैदानमा उत्रँदै छ ।

नेपालसहित सहभागी १० टोलीलाई दुई समूहमा विभाजन गरिएको छ । नेपाल समूह ‘ए’ मा परेको छ । यस समूहमा नेपालसँगै बहराइन, हङकङ, मलेसिया र साउदी अरेबिया छन् । समूह ‘बी’ मा संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई), कुवेत, ओमान, कतार र सिङ्गापुर रहेका छन् ।

समूह चरणमा नेपालले १५ भदौमा बहराइनसँग खेल्दै प्रतियोगिताको सुरुआत गर्नेछ । खेल मलेसियाको बाङ्गीस्थित वाईएसडी–यूकेएम क्रिकेट ओभलमा हुनेछ । ५० ओभरको प्रिमियर कपमा नेपालले पहिलोपटक बहराइनसँग प्रतिस्पर्धा गर्न लागेको हो ।

नेपालले दोस्रो खेल १८ भदौमा आयोजक मलेसियासँग खेल्नेछ । मलेसियाविरुद्धका पछिल्ला पाँच एकदिवसीय खेलमा नेपाल अपराजित छ ।

हालै भएका दुई अभ्यास खेलमा पनि नेपालले मलेसियालाई पराजित गरेको थियो । प्रिमियर कपमा मलेसियाविरुद्ध नेपालको यो दोस्रो भेट हो । सन् २०२३ मा भएको पहिलो संस्करणमा नेपालले मलेसियालाई छ विकेटले हराएको थियो ।

नेपालले तेस्रो खेल २१ भदौमा साउदी अरेबियासँग तथा समूह चरणको अन्तिम खेल २३ भदौमा हङकङसँग खेल्नेछ । नेपाल र साउदी अरेबियाबीच हालसम्म दुई खेलमा प्रतिस्पर्धा भएकामा नेपालले एक खेल जितेको छ भने एक खेल रद्द भएको थियो । यस्तै, ५० ओभरको क्रिकेटमा नेपाल र हङकङबीच भएका चार खेलमध्ये नेपालले एक र हङकङले दुई खेल जितेका छन् भने एक खेल रद्द भएको थियो ।

एसियन क्रिकेट काउन्सिल (एसीसी) का अनुसार दुवै समूहका शीर्ष दुई टोली सेमिफाइनलमा प्रवेश गर्नेछन् । सेमिफाइनलका विजेताबीच उपाधिका लागि प्रतिस्पर्धा हुनेछ । यसपटक प्रिमियर कपको उपाधि विजेता टोलीले मात्र सन् २०२७ को एसिया कपमा स्थान बनाउनेछ । गत संस्करणको टी– २० ढाँचाको प्रिमियर कपबाट भने तीन टोली एसिया कपका लागि छनोट भएका थिए । सन् २०२४ मा आयोजित उक्त प्रतियोगिताबाट यूएई, ओमान र हङकङ एसिया कपमा छनोट भएका थिए भने नेपाल चौथो स्थानमा सीमित भएको थियो । नेपालले पहिलो संस्करणको प्रिमियर कपको उपाधि जितेको थियो । सन् २०२३ मा घरेलु मैदानमा भएको प्रतियोगिताको फाइनलमा यूएईलाई सात विकेटले पराजित गर्दै नेपाल च्याम्पियन बनेको थियो । यसपटक पनि नेपाली टोली उक्त सफलता दोहोर्‍याउने लक्ष्यमा छ ।

नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका पूर्वसदस्य तथा क्यानको खेलाडी छनोट समितिका पूर्वसंयोजक दीपेन्द्र चौधरीले नेपाल उपाधिको बलियो दाबेदार रहेको बताएका छन् । विदेशी पिचमा खेल्नुपर्ने भए पनि प्रतियोगिताअघि पर्याप्त अभ्यासको अवसर पाएकाले नेपाली टोलीलाई फाइदा पुग्ने उनको भनाइ छ ।

Continue Reading

Banner

आज भदौ १३ गते शनिबारको राशिफल

Published

on

२०८३ साल भदौ १३ गते शनिबार सन् २०२६ अगष्ट २९ तारिख। भदौ कृष्ण पक्षको प्रतिपदा तिथि। गाईजात्रा (काठमाडौँ उपत्यका बिदा)/विश्व आणविक परिक्षण विरुद्धको दिवस।नक्षत्र अनुसार १२ वटा राशि हुन्छन्। चन्द्रमा अनुसार राशि र नक्षत्रका पद अनुसार नाम राखिन्छ। त्यही आधारमा व्यक्तिको दैनिकीको विषयमा भविष्यवाणी हुन्छ।

मेष : दिन राम्रो छ। गुम्न लागेको धन प्राप्त हुनेछ। व्यापार व्यवसायमा नाफा हुनेछ। दाम्पत्य जीवन सुखमय बित्नेछ। आज घुमफिरको योग परेको छ।

वृष : दिन सामान्य राम्रो छ। मन प्रशन्न रहनेछ। विपक्षीमाथि विजयी प्राप्त हुनेछ। पराक्रम बढ्नेछ। प्रेम सम्बन्ध सुमधुर बन्ने योग छ। परिवारको साथ र सहयोग मिल्नेछ।

मिथुन : दिन सामान्य छ। मन अशान्त बन्नेछ। शत्रु बढ्नेछन्। परिवारको सल्लाह लिएर अघि बढ्नु फलदायी हुनेछ। शिक्षाको क्षेत्रमा प्रगति हुनेछ।

कर्कट : दिन राम्रो छ। आज नयाँ लुगा लगाउने अवसर प्राप्त हुनेछ। आफन्तबाट सहयोग मिल्नेछ। :वा:थ्यले साथ दिनेछ। शत्रुमाथि विजय प्राप्त हुने योग रहेको छ। परिवारको साथमा रमाइलो गर्ने योग छ।

सिंह : दिन सामान्य छ। सोचेर मात्र बोल्नुपर्ने दिन छ । व्यापार व्यवसायमा घाटा हुने जोखिम छ। मनमा चिन्ता थपिनेछ। काम गर्दा तीन पटक सोचेर निर्णय गर्नु उचित हुन्छ।

कन्या : दिन राम्रो छ। आम्दानी बढ्ने छ। परिवारसँगको सम्बन्ध सुमधुर बन्नेछ। आज तपाईंको प्रशंसा गर्ने बढ्नेछन्। सामाजिक कामले सम्मान मिल्नेछ। प्रेम सम्बन्धमा सुधार बन्नेछ।

तुला : मन प्रशन्न रहनेछ। बौद्धिक व्यक्तित्वसँगको भेटले नयाँ योजना बन्नेछन्। नयाँनयाँ ठाउँ घुम्ने अवसर मिल्नेछ। दाम्पत्य जीवन सुखमय बित्नेछ। प्रेम सम्बन्ध सुमधुर बन्ला।

वृश्चिक : शुभ दिन छ । आम्दानी हुनेछ । रोजगारीको अवसर प्राप्त मिल्नेछ । साथीभाइसँगको भेटले नयाँ योजना बन्नेछन् । शिक्षाको क्षेत्रमा गरेको लगानीबाट सामान्य सुधार हुनेछ। पारिवारिक मेलमिलाप छ।

धनु : दिन राम्रो छ। व्यापार व्यवसायमा फाइदा हुनेछ। मिष्ठान्न भोजन हुनेछ। परिवारमा मेलमिलाप हुनेछ। तपाईंलाई साथ दिनेको सङ्ख्या बढ्नेछ। मिहिनेतले सफलता प्राप्त होला।

मकर : दिन राम्रो छ। धनलक्ष्मी योग छ। डुब्न लागेको सम्पत्ति हात लाग्नेछ। आजको दिन कार्यक्षेत्रमा बढुवा हुने सम्भावना छ। शिक्षाको क्षेत्रमा भने आलश्य बढ्नेछ।

कुम्भ : दिन सामान्य छ। साना कुराले धेरै रिस उठ्नेछ। झुठा आरोप लाग्न सक्छन्। धार्मिक कार्यमा सहभागी भएर गरेको काम सफल बन्नेछ। मिहिनेतको फल प्राप्त होला।

मीन : काममा बाधा हुनेछ। पश्चिमको एकल यात्रामा नजानु उपयुक्त हुन्छ। प्रेम सम्बन्धमा अवरोध आइपर्ने जोखिम छ। परिवारबाट असहयोग हुनेछ। व्यवहार गर्दा सोचेर अगाडि बढ्नु उचित हुन्छ।

Continue Reading

Banner

नेप्सेमा सामान्य गिरावट

Published

on

बुधबार सेयर बजार अघिल्लो दिनकै अंक २६२२ मा अडिएको छ । आज नेप्से परिसूचक जम्मा ०.२६ अंक घट्यो ।

जसले समग्र नेप्से अंकलाई खास प्रभाव परेन । अघिल्लो दिन नेप्से १९.३४ अंक घटेको थियो । कारोबार रकम अघिल्लो दिनको तुलनामा १ अर्ब ७८ करोडले घटेको छ । अघिल्लो दिन ५ अर्ब ७ करोडको कारोबार भएकोमा आज ३ अर्ब २९ करोडमा सीमित रह्यो ।

११० कम्पनीको मूल्य बढेको छ भने १५० को घटेको छ, त्यस्तै १८ कम्पनीको मूल्य स्थिर रह्यो । सबै समूहगत सूचकको उतारचढाव १ प्रतिशतभन्दा कम रह्यो । बैंकिङ ०.०६, जलविद्युत् ०.०९, निर्जीवन बीमा ०.१४, अन्य ०.१२ तथा व्यापार ०.७६ प्रतिशत बढे ।
विकास बैंक ०.०२, फाइनान्स ०.२२, होटल तथा पर्यटन ०.३८, लगानी ०.२८, जीवन बीमा ०.३१, उत्पादन तथा प्रशोधन ०.०४, माइक्रोफाइनान्स ०.३३ प्रतिशत घटे ।
समूहगत कारोबार हेर्दा सधैंझैं हाइड्रोपावर समूहको सबैभन्दा धेरै कारोबार भयो । सो समूहको १ अर्ब ८४ करोडको कारोबार भयो । त्यस्तै वाणिज्य बैंकहरुको ३७ करोड, उत्पादन तथा प्रशोधन ३५ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भयो ।

हालै सूचीकृत सर्वोत्तम पेन्ट्स् र माउन्ट एभरेस्ट पावरको मूल्य १५ प्रतिशत बढ्यो । त्यस्तै भगवती हाइड्रोपावरको ३.००, गुराँस लघुवित्तको २.४१ प्रतिशत मूल्य बढ्यो ।
मनकामना इन्जिनियरिङ हाइड्रोपावरको ८.४५, रिजलाइन इनर्जीको ३.३८, ग्रिन डेभलपमेन्ट बैंकको ३.०७ प्रतिशत मूल्य घट्यो ।

आज रकमका आधारमा धेरै कारोबार भएका कम्पनीमा साहस ऊर्जा, सोलु हाइड्रोपावर, रिलायन्स स्पिनिङ मिल्स, मनकामना इन्जिनियरिङ हाइड्रोपावर तथा खानीखोला हाइड्रोपावर क्रमशः अगाडि रहे ।

Continue Reading
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement

Trending

सम्पर्क

विराट मिडिया एण्ड एड्भरटाइजिङ प्रालिद्वारा सञ्चालित
निष्पक्ष खबर डट कम

सुन्दरहरैँचा, मोरङ

सूचना विभाग दर्ता नं. १६४२ ०७६।७७

प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. ३४३ ०७६।०७७
कम्पनी दर्ता नं. २२७६३९।०७६।०७७
स्थायी लेखा नं. ६०९६५३९४६

सम्पर्क

९८५२०७८८९९,९८४२०३५१६२,९८४२११३१५४

ई–मेल

[email protected]
हाम्रो टिम
सम्पादक ज्ञाननाथ ढकाल
प्रबन्धकः महेश उप्रेति
हाम्रो फेसबुक