कोशी प्रदेश
किच्चकगढः ओझेलमा परेको सुन्दरहरैंचाको पर्यटकीय क्षेत्र
विराटचोकः ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पुरातात्विक महत्वका कतिपय क्षेत्र वर्षौंदेखि ओझेलमा परेका मात्रै छैनन् कतिपयको अस्तित्व नै सङ्कटमा परेको छ । यस्तै क्षेत्रमध्येको एउटा क्षेत्र हो मोरङको सुन्दरहरैंचा नगरपालिका वडा नम्बर १ मा रहेको किच्चकगढी क्षेत्र ।
ऐतिहासिक महत्व बोकेको यो क्षेत्र अतिक्रमणको चपेटामा पनि परेको छ । करीब २ बिघा १४ कठ्ठा क्षेत्रफल रहेको किच्चकगढीको ९ धुरभन्दा बढी जग्गा अतिक्रमण भएको संरक्षण समितिको भनाइ छ । वरीपरी गहिरो खेत तथा बीचमा रहेको अण्डाकार डाँडामा बुट्यानले भरिएको छ । सोही डाँडो नै किच्चकगढी क्षेत्र हो ।
यस क्षेत्रको बारेमा यहाँका मानिसमा अनेकौं किंवदन्ती पाइन्छ । ऐतिहासिक क्षेत्र भए पनि स्थानीय सरकार र स्थानीयवासीले यसको संरक्षणमा पहल गरेको पाइँदैन । चुनावमा जित्नासाथ यस क्षेत्रको विकास गर्ने भनी आश्वासन दिनेबाहेक वडाध्यक्षले अन्य काम नगरेको स्थानीयको गुनासो छ ।
किच्चकगढको संरक्षणको लागि स्थानीयले समिति गठन गरेका छन् । किच्चकगढ ग्रामथान समितिका सचिव धामनारायण विश्वासका अनुसार भजनलाल खवास र उनका काका रेशमलाल खवासले यो क्षेत्रको संरक्षण गरेको बताउँछन् ।
‘विराट राजाको राजधानी विराटनगरमा थियो । विराट राजाको सालो किच्चक यस क्षेत्रमा आएर बसोबास गरेको थियो । यहाँ उसले क्याम्प बनाएको थियो,’ किच्चकगढीको बारेमा प्रचलित किंवदन्ती भन्ने क्रममा विश्वासले भने, ‘यहाँ धेरै बहुमुल्य वस्तु खनिज राखेको थियो । सो खनिजको रेखदेख गर्न किच्चक आएको थियो ।’
उनका अनुसार पश्चिमतर्फ खदम खोला र पूर्वबाट लोहन्द्रा खोलाले सो गढीको जमिन काटेर खनिज लिन खोजे । डराएको किच्चकले खनिज जोगाउन चर्तिकाला देखाउन थाल्यो । खनिज जोगाउन मरेका गाईवस्तुको, हाड, छाला खोलामा फ्याँक्ने र फोहोरी प्रवृत्ति देखाएर खोलाको कटान रोक्ने काम उसले गर्न थाल्यो ।
विश्वासका अनुसार ५०÷६० वर्षअघिसम्म यहाँ नर्कट घारी थियो । सर्पहरूको बासस्थान थियो । घना जङ्गल थियो । जडिबुटीको खानी थियो । ‘सानोमा म गोठालासँग यहाँ आउँथे । गोठालाले धेरै कुरा बताएका थिए’, जनता माविको विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षसमेत रहेका विश्वासले भने, ‘यो ऐतिहासिक ठाउँ हो । तर यसको उचित संरक्षण हुन सकेको छैन । वडाध्यक्षमा निर्वाचित हुनासाथ विनोद बस्नेतले यहाँ ५० फिट अग्लो शिवको मूर्ति बनाउँछु भन्नुभएको थियो तर हालसम्म त्यसतर्फ केही काम गर्न आउनुभएको छैन ।’
४०÷५० वर्ष पहिले आफूले सुनेको घटना पनि विश्वासले सुनाए । उनका अनुसार टण्टलापुर घाममा अदृश्य शक्तिले सिक्काहरू सुकाएको पाइन्थ्यो । कतिपय मानिस त्यो सिक्का देखेर लोभिन्थे । त्यो सिक्का चलाउन वैदिक नियम तथा तन्त्रमन्त्र हुन्थ्यो र त्यो पालना गरेपछि चल्तीमा आउँथ्यो भन्ने त्यसबेला सुनेको उनले स्मरण गरे । त्यो पैसाको लोभमा परेका कतिपय मानिस बहुलाए र कतिपय मरे भनी बुढापाकाले भनेका थिए ।
समितिका अध्यक्ष ओमप्रकाश खवासका अनुसार यहाँको थानमा धेरै पहिले बोट धँगेरोको रुख थियो । त्यो रुखमा ५÷६ ओटा घण्ट थिए । ती चोरी भए । ती घण्ट चोरी नभएको भए यसको ऐतिहासिकता थाहा हुन्थ्यो । उनका अनुसार यहाँका स्थानीय राजवंशीले सो घण्ट थानमा चढाएका थिए ।
यहाँ माटोका हात्ती घोडा स्थापना गरेर मुख्य पुजारी अर्थात् राजधामीले पूजा गर्ने परम्परा छ । हरेक वर्षको बैशाख १४ गते यहाँ मेला लाग्ने गर्दछ । हनुमानको मूर्ति पनि यहाँ छ । मुख्य पुजारी (धामी) बलिराम धामीले यहाँ पूजा गर्ने गर्छन् । बाबुको मृत्युपछि उनी त्यहाँको पुजारी भएका हुन् । अध्यक्ष खवासका अनुसार मूल धामीको मृत्युपछि उनकै छोरा मूल धामी बन्ने परम्परा छ ।
किच्चकगढ क्षेत्र अहिले पिननिक खान स्थानीय जाने गरेका छन् । प्रचारप्रसारको अभावमा टाढाटाढाका मानिस पिकनिक खान नआएको उनले बताए । पिकनिक खान आउनेको लागि समितिले निःशुल्क स्थान दिने गरेको छ । सो ठाउँको आसपासमा कुनै नयाँ घर निर्माण गर्दा स्थानीयले निर्माण सामग्री सो स्थानमा चढाउने गरेका छन् ।
स्थानीयले इँटा, ढुङ्गा, जस्तापाता आदि चढाउने गर्दछन् । त्यहाँ मुख्य थान रहेको भवनको जस्तापाता भने गत फागुन २२ गते आएको हुरीले उडाएको छ ।
माटोका हात्ती, घोडा आदि स्थापना गरेर मुख्य पुजारी अर्थात् राजधामीले पूजा गर्ने गरेका छन् । परम्परागत रूपमा पूजाआरधना हुने सो थानमा हनुमानजीको मन्दिरसँगै रहेको भकारी छेउमा बुढासुब्बाको मन्दिर पनि छ । त्यहाँ पनि पूजा हुने गर्दछ ।
ग्रामथान स्थललाई घेराबारा गर्न सके र व्यवस्थित बनाउन सके पर्यटक भित्र्याउन सकिने स्थानीयको भनाइ छ । पछिल्लो समयमा स्थानीयले यहाँ वृक्षरोपण गरेका छन् ।
पूर्वपश्चिम राजमार्गबाट करीब ५ किलोमिटर दक्षिणमा यो क्षेत्र रहेको छ । सुन्दरहरैंचा नगरपालिकाको वडा नम्बर १ पचामबाट लगभग ७ सय मिटर कच्ची बाटो हुँदै पूर्व लागेपछि किच्चकगढी पुगिन्छ ।
Facebook Comment
नवयुवाको आन्दोलनपछिको विशेष परिस्थितिमा हुन लागेको प्रतिनिधिसभा सदस्य चुनाव अन्तर्गत आज मतदान हुँदैछ । देशभरका मतदान केन्द्रमा बिहान ७ बजेदेखि बेलुकी ५ बजेसम्म एकै चरणमा मतदान हुनेछ ।
मतदानको लागि मतदाता उत्साहित भएका छन् । मतदान गर्नकै लागि धेरैजना गाउँघर पुगेका छन् । कतिपय विदेशबाटसमेत फर्किएका छन् । देश सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा प्रवेश गरेपछि भएको प्रतिनिधिसभाको यो तेस्रो चुनाव हो ।
यसअघि २०७४ र २०७९ सालमा चुनाव भएको थियो । ‘पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली’को हो । प्रत्यक्षतर्फ ६१ वटा चुनाव चिह्नमा ६५ वटा राजनीतिक दलले प्रतिस्पर्धा गर्दैछन् । प्रत्यक्षतर्फ तीन हजार १७ पुरुष, ३ सय ८८ महिला र एक अन्य गरी तीन हजार ४ सय ६ उम्मेदवार चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् ।
यस्तै, समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ १ हजार ३ सय ६३ पुरुष र १ हजार ७ सय ७२ महिला गरी ३ हजार १ सय ३५ उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा छन् । यस पटकको चुनावमा ९६ लाख ६३ हजार ३ सय ५८ पुरुष, ९२ लाख ४० हजार १ सय ३१ महिला र २ सय अन्य गरी १ करोड ८९ लाख ३ हजार ६ सय ८९ जना मतदाता छन् ।
यस्तै, १ लाख ८६ हजार १ सय ४२ अस्थायी मतदाता कायम भएको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ । देशभर १० हजार ९ सय ६७ मतदानस्थलमा २३ हजार १ सय १२ मतदान केन्द्र निर्धारण गरिएका छन् । यस्तै, १ सय ४३ अस्थायी मतदानस्थल तय गरिएका छन् ।
ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा अशक्त र गर्भवतीलगायतलाई सहज मतदानका लागि प्राथमिकता दिने व्यवस्था गरिएको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ ।
चुनावी सुरक्षाका लागि ७९ हजार ७ सय २७ नेपाली सेना, ७५ हजार ७ सय ९७ नेपाल प्रहरी, ३४ हजार ५ सय ६७ सशस्त्र प्रहरी बल, १ हजार ९ सय २१ राष्ट्रिय अनुसन्धान र १ लाख ४९ हजार ९० निर्वाचन प्रहरी खटिएका छन् ।
यस्तै चुनाव गराउन २ लाख १५ हजार कर्मचारी खटिँदैछन् । यसपटकको चुनावमा चार अन्तरराष्ट्रिय र ३९ राष्ट्रिय संस्था पर्यवेक्षणमा खटिएका छन् ।
आगामी निर्वाचनका लागि चीनले ४० लाख अमेरिकी डलर प्रदान गर्ने भएको छ । अनुदानस्वरुप प्राप्त हुने उक्त रकम स्वीकार गर्ने निर्णय मन्त्रिपरिषद् बैठकले गरेको छ ।सरकारका प्रवक्ता एवं गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्यालका अनुसार, बैठकले चालु आर्थिक वर्षको बजेट तथा कार्यक्रममा उल्लेख भएबमोजिम बूढीगण्डकी जलाशययुक्त आयोजनाको वित्तीय लगानी ढाँचा स्वीकृत गर्ने निर्यण गरेको छ ।साथै बैठकले काठमाडौं जिल्ला अदालतका मुख्य न्यायाधीश दीवाकर भट्टलाई काठमाडौं जिल्ला अदालतको कामसमेत हेर्ने गरी उपभोक्ता अदालत काठमाडौंको अध्यक्ष तोक्ने निर्णय गरेको छ ।
मन्त्रिपरिषद्ले बिमा ऐन, २०७९ को दफा १४० बमोजिमको कसुरसम्बन्धी मुद्दाको कारबाही र किनारा गर्न जिल्ला अदालतलाई तोक्ने र २०८३ वैशाख १ गतेदेखि चैत मसान्तसम्मका सार्वजनिक बिदा पनि निर्धारण गरेको छ ।
बैठकले जेनजी परिषद् गठन गर्ने निर्णय पनि गरेको प्रवक्ता अर्यालले जानकारी दिए । रासस
प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनका लागि बाँकेमा मतदान अधिकृत र सहायक मतदान अधिकृतका लागि प्रशिक्षण कार्यक्रम आजदेखि सुरु भएको छ । बाँकेका प्रमुख निर्वाचन अधिकृत दीपककुमार दाहालले सो प्रशिक्षणको शुभारम्भ गर्दै अपेक्षा नगरेको समयमा प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा होमिनुपरेको बताए ।
उनले भने, ‘निर्वाचनलाई तनावका रुपमा लिन हुँदैन र त्यसलाई तनावका रुपमा लिँदा कठिनाइ आउन सक्ने भएकाले तनावको व्यवस्थापन गर्न सिक्नुपर्छ, जान्नुपर्छ र गर्नुपर्छ ।’
उनले आगोको सानो झिल्कोले वन सखाप पारे जस्तै हाम्रा बोली, बचन र व्यवहारको सानो रूपले ठूलो रूप लिन सक्छ भन्ने कुरामा सचेत हुन जरुरी रहेको उल्लेख गरे ।
हरेक बोली र आचरणलाई होसियारीपूर्वक लिनुपर्नेमा जोड दिँदै मुख्य निर्वाचन अधिकृत दाहालले मतदान केन्द्रमा आउने अशक्त, धेरैबेर उभिन नसक्ने मतदाताका लागि स्थानीय तहको सहयोगमा टेन्टको व्यवस्थापन गर्न आग्रह गरे ।
‘आचरण र अनुशासनलाई नियन्त्रणमा राख्ने जिम्मा यहाँहरूको हातमा छ’, उनले भने । आचरणको विषय निर्वाचन कसुरसँग जोडिएको जानकारी दिँदै मुख्य निर्वाचन अधिकृत दाहालले विभागीय कारबाहीसँगै निर्वाचन कसुरमा कारबाही हुने चेतावनी दिए ।
बाँकेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दिलकुमार तामाङले मतदान अधिकृत तथा सहायक मतदान अधिकृतले निर्वाचन आचारसंहिता पालना गरेको वा नगरेको भन्ने विषयमा निगरानीमा रहेको बताए ।
उनले मतदातामध्ये अनुपस्थित मतदाताको पनि मतदान गर्ने चेष्टा हुनसक्ने भएकाले त्यसमा सतर्कता अपनाउन आग्रह गर्दै निर्वाचनको कार्यविधि अनुसार कडाइ गर्न निर्देशन दिए । ‘मतदातामध्ये अनुपस्थित मतदाताको मतदान भयो भने भयावह अवस्था हुनसक्छ’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी तामाङले भने ।
बाँकेको सुरक्षा संवेदनशीललाई ध्यान दिएर सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको उल्लेख गर्दै उनले मतदानस्थलमा मतदानको वातावरण निर्माण गर्न स्थानीय तहको वडा कार्यालयबाट प्राप्त हुने स्रोतसाधनको सदुपयोग गर्न आग्रह गरे ।
तीन निर्वाचन क्षेत्र रहेको जिल्लामा ४०३ मतदान केन्द्र रहेका छन् । यी मतदान केन्द्रमा ८०० मतदान अधिकृत तथा सहायक मतदान अधिकृत परिचालन हुने जिल्ला निर्वाचन कार्यालय, बाँकेले जनाएको छ ।
यही फागुन १४ गतेसम्म हुने प्रशिक्षणमा १६० जना मतदान अधिकृत तथा सहायक मतदान अधिकृत सहभागी भएका थिए । सो प्रशिक्षण चरण चरणमा हुने र नमूना मतदान अभ्याससमेत हुने निर्वाचन कार्यालय, बाँकेका प्रमुख टेकबहादुर शाहीले जानकारी दिए । रासस
-
अर्थ6 years agoसमाचारमार्फत् आफ्नो चरित्रहत्या गरिएको भन्दै कानेपोखरीका युवा व्यवसायीले गरे पत्रकार सम्मेलन
-
Banner4 years agoसाउनदेखि कुन तहका कर्मचारीको कति तलब ?
-
खेलकुद6 years agoरंगशालाको अवलोकन
-
मुख्य6 years agoशेयर बजारमा झिनो अंकको गिरावट
-
अर्थ6 years agoगोर्खा डिपाटमेन्ट स्टोर विराटचोकलाई ५० हजार जरिवाना
-
मुख्य6 years agoसुन्दरहरैंचामा चोरले बोरामा हालेर लादैं गरेको बच्चालाई आमाले खोस्न सफल
-
मुख्य6 years agoपुस १० गते खण्डग्रास सूर्यग्रहण लाग्ने भएकाले मोरङका संस्थागत विद्यालय बिदा
-
Banner6 years agoगोठगाउँमा पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय सर्ने, गोठगाउँमा आज साँझ दीप प्रज्वलन गरिने
You must be logged in to post a comment Login