Connect with us
Advertisement
Advertisement

चाडपर्वले मानसिक स्वास्थ्य सबल बनाउँछ

Published

on

विश्वव्यापी रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको असर शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्यमा मात्र होइन आर्थिक, सामाजिक, धार्मिक, सांस्कृतिक, चाडपर्व, रहनसहनलगायतका प्राय सबै क्षेत्रमा परेको छ ।

कोरोना संक्रमणका कारण यस वर्ष दशैंलाई खुलेर हर्षोल्लासका साथ मनाउने अवस्था छैन ।

तर जस्तोसुकै विषम अवस्थामा पनि हामीले हाम्रो धर्म, संस्कृति र परम्परा भुल्नु हुँदैन । यसको संरक्षणमा जोड दिनुपर्छ । यस वर्ष भने कोरोनाको संक्रमणलाई ध्यान दिँदै भौतिक दूरी कायम गरेर सुरक्षाका उपायहरु अपनाउँदै जोजो जहाँ छन् त्यहीँबाट दशैं मनाउनु नै उत्तम हुन्छ ।

दशंैको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष आशीर्वाद लिने दिने र शुभकामनाको आदानप्रदान गर्ने कार्य भएकाले भौतिक रुपमा भेटघाट हुन नसके पनि वैकल्पिक रुपमा फोन वा सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

चाडपर्वको धार्मिक मात्र होइन, सामाजिक, सांस्कृतिक र मनोवैज्ञानिक रूपमा समेत ठूलो महत्व हुन्छ । दशैं, तिहारजस्ता महत्वका चाडपर्वहरुलाई कुनै जात, जाति र धर्म सम्प्रदायसँग मात्र सीमित नबनाई परम्परा र संस्कृतिका रूपमा विकसित गर्नुपर्दछ । यस्ता राष्ट्रिय चाडपर्वहरूले नेपालीहरुमा राष्ट्रिय एकता, शान्ति र सद्भाव कायम राख्न मद्दत गरिरहेको हुन्छ । साथै नेपाली हुनुको गौरव र पहिचान गराउँछ ।
किंवदन्तीअनुसार पनि दशैं असत्यमाथि सत्यको जीतको उत्सवका रुपमा मनाइन्छ । विजयको उत्सवले आत्मबल, आत्मविश्वास, जोश, जाँगर, हौसला बढाउने तथा नैराश्यतालाई हटाउने गर्छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार स्वास्थ्य भनेको शारीरिक, मानसिक, सामाजिक र आध्यात्मिक चारै तबरबाट स्वस्थ हुनु हो । दशैंजस्ता चाडपर्वहरुले मानिसलाई यी चारै किसिमबाट स्वस्थ रहनका लागि मद्दत पुर्याइरहेका हुन्छन् ।

दशैं यस्तो मौसममा पर्छ जुनबेला खेती किसानी गर्ने व्यक्तिलाई कामको कुनै बोझ हुँदैन । कामको चपेटाबाट मुक्त भएर आराम गर्ने अवसर पनि हो दशैं । चाडपर्वमा प्रायः सबैले सधंैको भन्दा फरक मीठो, मसिनो र पोसिलो खानेकुरा खाने गर्दछन् । दशैंमा विशेष रूपमा खाइने दही, चिउरा, घिउ, फलफूल, मिठाई, माछामासुजस्ता खानेकुराले शरीरमा शक्ति प्रदान गर्छ जसले शारीरिक रूपमा स्वस्थ रहन मद्दत पुर्याउँछ । दशैंमा पिङ खेल्दा शारीरिक व्यायाम हुनुका साथै खाएको गरिष्ठ भोजन पचाउन मद्दत गर्छ । पिङ खेल्दा मनोरञ्जन पनि भइरहेको हुन्छ ।

दशैंको बेला ठूलाले सानालाई टीका लगाएर दिइने आशीर्वाद र एकअर्कामा गरिने शुभकामनाको आदानप्रदानले व्यक्तिमा जोश, जाँगर र हौसला बढाउँछ । निराश मनमा पनि आत्मबलको सञ्चार हुन थाल्छ । आफन्त र साथीभाइसँगको भेटघाटले निराशा र एक्लोपन हटाउँछ । व्यक्तिलाई सही मार्गमा हिँड्ने प्रेरणा मिल्छ र सकरात्मक सोचको विकास हुन्छ । यसले व्यक्तिको मानसिक स्वास्थ्य प्रबद्र्धनमा मद्दत गर्दछ ।
कोरोनाले धेरैलाई निराश बनाएको अहिलेको अवस्थामा आत्मबल, प्रेरणा र सकारात्मक सोचको सञ्चार हुनु अति आवश्यक छ ।

दशैंको रमझमले खुशीयाली र उमङ्ग लिएर आउँछ । अझ केटाकेटीहरू त दशैं कहिले आउला भनेर दुई चार महिना अगाडिदेखि नै औँला भाँच्न थाल्छन् । दशैंको अवसरमा आफन्त तथा साथीभाइहरूसँग गरिने भेटघाट र शुभकामनाको आदन–प्रदानबाट आत्मीयता, माया, प्रेम, सद्भाव, भाइचारा, मेलमिलाप र निकटता कायम राख्न मद्दत गर्दछ । यसले मानिसलाई सामाजिक रूपमा स्वस्थ बनाउँछ । घर छोडेर विदेशिएका वा टाढा परदेश गएका परिवारका सदस्यहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याउने चाड हो दशैं । विदेशिएका धेरै नेपालीहरू दशैंको अवसरमा स्वदेश फर्किने समय कुरेर बसेका हुन्छन् । तर भलै यो पटक भने धेरै नेपालीहरु दशैंमा पनि घर फर्कन पाएनन् ।

नातिनातिनादेखि हजुरबुबा, हजुरआमा एकै ठाउँमा भेला भएर हर्षोल्लासका साथ मनाइने दशैंले बढ्दै गएको पुस्तान्तरलाई कम गर्न र सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउन मद्दत गर्दछ ।

दशैंको बेला विभिन्न शक्तिपीठहरूमा गएर गरिने पूजापाठले व्यक्तिलाई आध्यात्मिक बनाउन मद्दत गर्दछ । आत्मिक शक्ति प्रदान गर्दछ । आत्मिक शक्तिले व्यक्तिलाई मानसिक रूपमा पनि सबल बनाउँछ । आध्यात्मिक स्वास्थ्यले व्यक्तिलाई अनुशासित, नैतिकवान र कर्तव्यनिष्ठ बनाउँछ ।

मानसिक स्वास्थ्यका लागि चाडपर्वले थेरापीकै काम गरिरहेको हुन्छ । चाडपपर्वको मनोवैज्ञानिक पक्षलाई बुझी यसलाई धर्मको रुपमा नहेरी चाडपर्वको रूपमा स्वीकार गर्ने र मनाउने हो भने धेरै राम्रो हुन्छ ।

दशैं नेपालीहरूको मौलिक पर्व पनि हो । नेपालमा मगर, गुरुङ, राई, लिम्बू, थारु, नेवार, क्षेत्री, बाहुन आदि जातिमा जस्तो चामलको टीका र जमरा लगाउने चलन संसारमा अन्यत्र पाइँदैन । दशंैमा चामलको टीका लगाएर अन्नको नाश भयो भन्ने गरेको पनि सुनिन्छ । तर चामलको टीका लगाउनु अन्नको सम्मान गर्नु हो । यसको महत्वलाई बुुझ्नु हो । यसले नेपाल कृषिप्रधान देश हो भन्ने कुरा पनि झल्किन्छ ।

दशैंमा लगाइने रातो रङमिश्रित चामलको टीकाले मानिसमा ऊर्जा, जोश, जाँगर, उत्साह, साहस बढाउँछ । रातो रङ शक्ति, उत्साह, सौभाग्य र विजयको प्रतीक हो ।

दशैंमा टीकासँगै जमरा लगाउनुको पनि अर्थ छ । जमराको जुसलाई अमृतरस भनिन्छ । जमराको जुस दैनिक सेवनले धेरै किसिमका रोगहरू लाग्नबाट हामीलाई बचाउँछ र दीर्घ जीवन दिन्छ । दशैंमा जमरा लगाउनुको अर्थ जमराको औषधीय गुण र महत्वलाई झल्काउने प्रतीकको रूपमा लिनु पर्छ । दशैंमा टीका लगाएर दक्षिणा दिनु पनि आफैँमा नराम्रो होइन । चाडपर्वको बेला किनमेल गर्दा पैसा खर्च हुने, ऋणसमेत लाग्न सक्ने हुँदा सक्नेले गच्छेअनुसार टीका लगाएर पैसा दिँदा यसले थोरबहुत ऋणबाट मुक्त हुन र आर्थिक अवस्था सुधार गर्न मद्दत गर्दछ ।

यस वर्ष त कोरोनाको कारण अर्थतन्त्र नै तहसनहस भएको छ । धेरैको आर्थिक अवस्था कमजोर भएको छ ।

‘घाँटी हेरी हाड निल्नुपर्दछ’ भन्ने मान्यताअनुरुप आफ्नो गच्छेअनुसार बिना तडकभडक चाडपर्व मनाउनुपर्छ ।

‘दशैँ आयो, खाउँलापिउँला, के खाउँला, चोरी ल्याउँला’ अर्थात् जसरी पनि मिठोमसिना खानैपर्छ, जसरी पनि राम्रो लगाउनैपर्छ भन्ने सोचले दशैंलाई बोझिलो र तनावपूर्ण बनाउनु हँुदैन । चाडपर्वलाई फजुल खर्च गर्ने बाहनाको रूपमा होइन, आफूलाई उत्साहित गर्ने, आपसी सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने, माया प्रेम र सद्भाव बढाउने अवसरको रूपमा लिनुपर्दछ । साथै चाडपर्वको बेला जुवातास खेल्ने, होहल्ला गर्ने, रक्सी खाने, झैझगडा गर्नेजस्ता नकारात्मक पाटोलाई हटाउनु पर्छ ।

दशैँको बेला देवीदेवताको नाममा चढाइने बली भने एक किसिमको अन्धविश्वास नै हो । प्राणी हत्या महापाप हो । तर पेटको लागि मानिसहरु जस्तोसुकै पाप गर्न र बाहना बनाउन पछि पर्दैनन् । मान्छेले आफ्नो पापलाई छल्न देवीदेवतालाई बली चढाएको प्रसाद भन्दै खाने निहुँ र बाहनाबाहेक अरु केही होइन बली प्रथा । यदि सबै प्राणी देवीदेवताको सृष्टि हुन् भने आफैँले सृष्टि गरेको आफ्नै सन्तानलाई आफ्नै आमाले भोग कहिल्यै माग्दिनन् । बली प्रथाले स्वयम् व्यक्तिलाई हिंस्रक, मानसिक रूपमा कमजोर, चिडचिडाहट, अस्थिर र रिसाहा बनाउने गर्दछ ।

शाकाहारी व्यक्तिहरूलाई दशैंको बेला हुने मारकाटले अत्यन्तै धेरै तनाव पुर्याउँछ । खसीबोकाको क्रन्दन, रगत र काटमारको दृश्यले उनीहरूलाई दुःखी र मानसिक रूपमा अस्थिर बनाउने गर्दछ । वास्तवमा बली चढाउनु भनेको आफ्ना कमीकमजोरी, खराब आचरण, आसुरी र दुर्बल पक्षहरू, पाशविक मनोवृत्ति, काम, क्रोध, लोभ र मोहजस्ता कुरा छोड्ने संकल्प देवीदेवताका सामु राख्नु हो । आफ्नो गलत कार्यको प्रायश्चित गर्नु हो ।

दशंैमा विशेष गरी शक्तिपीठहरूमा दुर्गा भवानीको पूजा गरिन्छ । दुर्गा माता अर्थात् महिला वा स्त्रीलाई शक्तिको रूपमा पूजा गर्नु, शक्तिको प्रतीकको रूपमा लिनु हाम्रोजस्तो पुरुषप्रधान समाजका लागि अर्थपूर्ण र महत्वपूर्ण रहेको छ ।
(लेखकः ढकाल मार्क नेपाल मनोसेवा केन्द्रमा कार्यरत छन् ।)

Continue Reading

Facebook Comment

Advertisement
Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Banner

सुन्दरहरैंचामा होम आइसोलेसनमा बसेकासहित मोरङमा आज ११ संक्रमितको मृत्यु

Published

on

विराटचोकः आज मोरङमा ११ जना कोरोना संक्रमितको मृत्यु भएको छ । होम आइसोलेसनमा ३ जना र अस्पतालमा ८ जना संक्रमितको मृत्यु भएको हो । नोबेल मेडिकल कलेजमा ४, विराट मेडिकल कलेजमा २ जना तथा कोशी अस्पताल र न्युरो अस्पतालमा एक–एक जनाको मृत्यु भएको हो ।

सुन्दरहरैंचा– १२ का ७९ वर्षीय कोरोना संक्रमित पुरुषको आज दिउँसो १२ बजे मृत्यु भएको हो । बैशाख २७ गते पीसीआर परीक्षण गराउँदा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएका उनी होम आइसोलेसनमा रहेका थिए ।

त्यस्तै, मोरङको जहदा गाउँपालिका–७ का ६० वर्षीय पुरुषको पनि होम आइसोलेसनमै मृत्यु भएको छ । उनको आज दिउँसो मृत्यु भएको हो ।

उता, विराटनगर –१३ का ५८ वर्षीय पुरुषको पनि होम आइसोलेसनमा मृत्यु भएको छ । उनलाई वैशाख १६ गते कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको थियो ।

विराट मेडिकल कलेजमा विराटनगर–९ का ५२ वर्षीय पुरुषको आज बिहान १० बजे मृत्यु भएको छ । उनी बैशाख १३ गते अस्पताल भर्ना भएका थिए ।

सिरहाको लहान–१ का ८० वर्षीय वृद्ध पुरुषको पनि विराट मेडिकल कलेजमै मृत्यु भएको छ । उनी मंगलबार उपचारका लागि अस्पताल भर्ना भएका थिए ।

विराटनगर महानगरपालिका–६ का ३९ वर्षीय पुरुषको बुधबार दिउँसो न्युरो अस्पतालमा मृत्यु भएको छ ।

नोेबेल शिक्षण अस्पतालमा चार जनाको मृत्यु भएको छ । सुनसरीको इनरुवा–१ का ७५ वर्षीय पुरुषको बिहान ३ बजे मृत्यु भएको थियो । सप्तरीकी ५५ वर्षीया महिलाको बिहान ७ बजे र विराटनगर – ९ की ८० वर्षीया महिलाको बिहान ८ बजे मृत्यु भएको थियो ।

नोबेलमै विराटनगर –१० का ४६ वर्षीय पुरुषको पनि मृत्यृ भएको छ । बैशाख २६ गते उनी अस्पताल भर्ना भएका थिए । उनको बिहान ८ बजे मृत्यु भएको थियो ।

उता, कोशी अस्पतालमा विराटनगर–१२ का ८० वर्षीय पुरुषको संक्रमणका कारण ज्यान गएको छ ।

Continue Reading

Banner

सुन्दरहरैंचामा भोलिदेखि निषेधाज्ञा कडा बनाइँदै, औषधी पसलबाहेक सबै व्यवसाय बन्द

Published

on

विराटचोकः कोरोना संक्रमणको दर बढ्दै गएको भन्दै सुन्दरहरैंचा नगरपालिकाले भोलि बैशाख ३० गतेदेखि निषेधाज्ञालाई थप कडा बनाउँदै लाने भएको छ । औषधी पसलबाहेकका सबै व्यवसाय बन्द गर्न नगरपालिकाले अनुरोध गरेको छ ।

नगर प्रमुख शिवप्रसाद ढकालको अध्यक्षतामा नगरपालिका, उद्योग वाणिज्य संघ र स्थानीय प्रहरी प्रशासनको उपस्थितिमा आज बसेको बैठकले सो निर्णय गरेको हो ।

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत डा. कृष्णबहादुर घिमिरेद्वारा जारी सूचनामा जनाइएअनुसार भोलिदेखि औषधी पसल तथा स्वास्थ्य संस्था र क्लिनिकबाहेक सबै प्रकारका व्यवसाय अर्काे सूचना  जारी नभएसम्म सञ्चालन गर्न पाइने छैन । बन्दको अवज्ञा गरी घरबाहिर निस्कने र औषधी पसलबाहेक अन्य व्यवसाय खोल्नेलाई प्रहरीले कडा कारवाही गर्ने सूचनामा जनाइएको छ ।

Continue Reading

Banner

महामारीको समयमा रगतको अभाव कम गराउन सुन्दरदुलारी उद्योग वाणिज्य संघको आयोजनामा रक्तदान

Published

on

विराटचोकः कोरोना महामारीको समयमा रगत संकलन कम हुँदा अस्पतालहरुमा रगतको अभाव हुन थालेपछि सुन्दरदुलारी उद्योग वाणिज्य संघले आज गछियामा रक्तदान कार्यक्रमको आयोजना गरेको छ ।

नेपाल रेडक्रस सोसाइटी सुनसरीको प्राविधिक सहयोगमा भएको कार्यक्रममा ३१ पिन्ट रगत संकलन भएको संघका अध्यक्ष किशोर कार्कीले जानकारी दिए ।

सुन्दरहरैंचामा संक्रमितको संख्या बढ्दै गएको अहिलेको अवस्थामा ब्लड बैंकमा पनि रगतको अभाव हुन थालेपछि कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताइएको छ ।

स्वास्थ्य सुरक्षाका सबै मापदण्ड अपनाएर गरिएको स्वास्थ्यकर्मीको समन्वयमा गरिएको कार्यक्रममा उपस्थित रक्तदातालाई कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि वडा नम्बर ७ का अध्यक्ष चैतन्यप्रसाद सिटौलाले प्रशंसा पत्र वितरण गरेका थिए ।

https://www.facebook.com/NispakshyaKhabarDotCom/videos/482176216165521

Continue Reading
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement

Trending

सम्पर्क

विराट मिडिया एण्ड एड्भरटाइजिङ प्रालिद्वारा सञ्चालित
निष्पक्ष खबर डट कम

सुन्दरहरैँचा, मोरङ

सूचना विभाग दर्ता नं. १६४२ ०७६।७७

प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. ३४३ ०७६।०७७
कम्पनी दर्ता नं. २२७६३९।०७६।०७७
स्थायी लेखा नं. ६०९६५३९४६

सम्पर्क

९८५११३३२९९, ९८४२१९२४१२, ९८०४०५३७९९

ई–मेल

[email protected]
हाम्रो टिम
अध्यक्ष टेकराज तिम्सिना
प्रधान सम्पादक खेमचन्द्र अधिकारी
सम्पादक ज्ञाननाथ ढकाल
प्रबन्धकः नवराज पोख्रेल
व्यवस्थापकः कृष्णचन्द्र सुवेदी
हाम्रो फेसबुक