कला / साहित्य
यी हुन् तिहारको कथावस्तु समेटिएका नेपाली चलचित्रका गीतहरु
विराटचोकः नेपालीहरुको दोस्रो ठूलो चाड तिहार मनाउने क्रममा हामी छौँ । नेपालीको दोस्रो ठूलो चाड भएको हुनाले तिहारको विषयवस्तुले नेपाली समाजका हरेक क्षेत्रमा आफ्नो उपस्थिति जनाएको पाइन्छ । यसै क्रममा यहाँ भने तिहारको विषयवस्तु समेटिएका नेपाली चलचित्रको बारेमा उल्लेख गर्न लागिएको हो । नेपाली चलचित्र र नेपाली चलचित्रको गीतमा तिहारको विषयवस्तु समेटिएको प्रशस्तै पाइन्छ ।
धेरै नेपाली चलचित्रमा समावेश भएको तिहारको कथावस्तु सशक्त नै पाइन्छ । केही चलचित्रमा समावेश भएको दृश्य भने सामान्य पाइन्छ । नेपाली चलचित्रमा समावेश भएका गीतमध्ये चलचित्र ‘चिनो’मा रहेको ‘दियो बाली साँझको…’, चलचित्र ‘स्वर्ग’मा रहेको ‘तिहारै आयो लौ झिलिमिली…’ अनि चलचित्र ‘विजय पराजय’ को ‘निधारैमा लर्काएर सप्तरङ्गी टीका…’ बोलका गीत कालजयी गीत हुन् । हरेक वर्ष तिहारमा सबैभन्दा धेरै बज्ने गीतमा यी गीत पर्दछन् ।
चलचित्र ‘चिनो’ मा रहेको ‘दियो बाली साँझको…’ बोलको गीत सदावहार तिहार गीत हो । तिहार मनाइरहेकै बेला चलचित्रको खलपात्र राते काइँला (सुनिल थापा) ले नायकको परिवारमाथि हमला गर्छन् ।
चलचित्र ‘सम्झना’ मा भैले गीत रहेको छ । चलचित्रमा रोगले थला परेकी नायिकाको घरमा भैलिनी आउने मार्मिक दृश्य राखिएको छ ।
चलचित्र ‘स्वर्ग’ मा ‘तिहारै आयो लौ झिलिमिली, भैलेनी आए मागन…’ गीतको कालजयी गीत छ । हरेक वर्ष तिहारमा सबैभन्दा बढी बज्ने गीतमा यो गीत पनि पर्दछ ।
चलचित्र ‘लक्ष्मीपूजा’ तिहारको एउटा महत्वपूर्ण दिन लक्ष्मीपूजाको नाममा राखिए जस्तो लाग्छ । तर यो चलचित्र नायिका लक्ष्मी र पूजाको नाममा राखिएको चलचित्र हो । कृष्टि मैनालीको दोहोरो भूमिका भएको यो चलचित्रकी नायिका लक्ष्मीपूजाको दिन जन्मिएको प्रसंगले तिहारलाई सम्बोधन गरेको छ ।
चलचित्र ‘अन्याय’मा लक्ष्मीपूजाको दिन घरमा दियो बालेर नायिका नाचेको दृश्य राखिएको छ । ‘अधरमा आज उनकै छ गीत…’ बोलको गीतमा
चलचित्र ‘विजय पराजय’मा रहेको ‘निधारैमा लर्काएर सप्तरंगी टीका…’ बोलको गीत पनि चर्चित सदावहार गीत हो ।
चलचित्र ‘माइती’ मा समावेश भएको ‘हाँसेर बोल न बैनी तिहारको बेलैमा…’ भन्दै गाएको गीत राखिएको छ । गीतका शव्दहरु अत्यन्त मार्मिक छन् । यो गीतले दाजुभाई–दिदीबहिनीको माया, प्रेमलाई दर्शाएको छ ।
चलचित्र ‘कोहिनुर’ मा पनि तिहारको गीत समावेश गरिएको छ । ‘ढकमक्क फूल, झलमल्ल बत्ती, घुमा’को रोटी, देउसी र भैले …’ बोलको तिहार गीत पनि चर्चित बन्यो ।
चलचित्र ‘देशदेखि विदेश’मा ‘यसपाली पनि परदेशमै बित्ने भो दशैं तिहार…’ बोलको गीत समावेश गरिएको छ ।
चलचित्र ‘मेरो हजुर’मा पनि तिहारको रौनक दिने एक गीत समावेश छ । चलचित्र ‘पर्खिराख है’ मा पनि तिहारको गीत समावेश छ ।
उता तिहारकै प्रसंगबाट चलचित्र ‘पर्व’ शुरु हुन्छ । तिहारको गीत भने यसमा पाइँदैन ।
चलचित्र ‘परदेशी’मा पनि तिहारको प्रसंग समावेश गरिएको छ । परदेशमा जेलमा परेको भाइको सम्पूर्ण बाधा हटोस् भन्ने कामनासहित दिदीले ओखर फोरेको प्रसंग निकै मार्मिक छ । ‘मखमली फुल्दा, मार्सी धान झुल्दा….’ बोलको तिहारको गीत यस चलचित्रमा राखिएको छ ।
यो चलचित्रमा ‘ठूलो आँगन माझैमा खेली, नाच बहिनी बेली र चमेली…’ बोलको देउसी गीत पनि यस चलचित्रमा समावेश गरिएको छ ।
चलचित्र ‘काली’मा नायककी दिदीलाई भाइटीकाकै दिन खलनायकले बलात्कार गर्ने दृृश्य छ । तिहारको गीत भने यो चलचित्रमा छैन ।
चलचित्र ‘फिटकिरी’मा पनि तिहारको गीत समावेश गरिएको छ । ‘सेलरोटी परिकार खाएर, मनाऔँ तिहार देउसिरे गाएर…’ बोलको देउसी गीत यस चलचित्रमा समावेश गरिएको छ ।
चलचित्र ‘पाले दाइ’ मा ‘झेलुँला म बर्खे झरी…’ बोलको तिहारको गीत समावेश छ ।
चलचित्र ‘राहदानी’मा ‘साउनको ठूलो भेल पानी पर्यो झम्म झम्म…’ बोलको देउसी गीत रहेको छ ।
चलचित्र ‘बन्दी’मा पनि तिहारको गीत समावेश छ ।
त्यस्तै, ‘निखिल दाइ’ ‘प्यारी बहिनी’, ‘चट्टान’, ‘धर्म’ ‘भाइटीका’, ‘दिदी’ ‘मामाघर’, ‘स्वर्ग’, ‘पछ्यौरी’, ‘पिँजडा’ आदि चलचित्रमा तिहारको परिवेशलाई समेटिएको छ ।
Facebook Comment
प्रधानमन्त्री बालेन शाहले बुधबार अपराह्नका लागि बैठक बोलाएको उनको सचिवालयले जनाएको छ ।
बैठक सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा अपराह्न ४ बजे बस्नेछ ।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेको आह्वानमा आज सर्वदलीय बैठक बस्दैछ ।
बैठक बिहान ११ बजे रास्वपा संसदीय दलको कार्यालय सिंहदरबारमा बस्ने रास्वपाका प्रवक्ता जगदीश खरेलले जानकारी दिए ।
बैठकमा विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापनका लागि उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्र गठन गर्ने विषयमा छलफल हुने बताइएको छ ।
भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीपछि रास्वपा सभापति रविले भदौ ११ र १६ गते दुई पटक सर्वदलीय बैठक राखिसकेका छन् । प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले दलहरूसँगको संवादमा चासो नदिएपछि रवि आफैँले बैठक राखेका थिए ।
भदौ १६ गते बसेको सर्वदलीय बैठकमा दोस्रो तहका नेताहरू सहभागी भए । भोटेकोशी बाढीले निम्त्याएको संकट समाधानका लागि उच्चस्तरीय सर्वदलीय संयन्त्र गठनसम्बन्धी छलफल गर्न रास्वपाले उक्त बैठक राखेको थियो ।
त्यसअघि भदौ ११ गते लामिछानेले पहिलो बैठक बोलाएका थिए । त्यस बैठकले बाढी प्रभावित क्षेत्रका जनतालाई उद्धार, राहत तथा व्यवस्थापनको लागि उच्चस्तरीय संयन्त्र गठन गर्ने निर्णय गरेको थियो ।
जलवायु अन्यायविरुद्ध सामागाउँका युवा आमरण अनशन बस्ने भएका छन्। हिमाली क्षेत्रले भोगिरहेका दुःखकाविरुद्धमा जिल्लाको चुमनुब्री गाउँपालिका–१ सामागाउँका युवाले मनास्लु बेसक्यापमा आमरण अनशन बस्ने घोषणा गरेका हुन्।
जलवायु परिवर्तनबाट उत्पन्न जोखिम न्यूनीकरण गर्नुपर्ने मागसहित आगामी असोज २ गतेदेखि १८ गतेसम्म अनशन बस्न लागेको स्थानीय धावा नोर्बु लामाले बताए।
गोरखाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई सम्बोधन गरी लेखिएको आठबुँदे ध्यानाकर्षण पत्र सामागाउँका वडाध्यक्ष कर्मा छेवाङ लामा, मनास्लु संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एमक्याप) को स्थानीय इकाइ कार्यालय र सामागाउँ प्रहरीचौकीमा पेस गरेको लामाले बताए।
पत्रमा मनास्लु आधार शिविर तथा सामागाउँ क्षेत्रमा यो वर्ष धेरै नयाँ हिमताल थप भइरहेकाले यसबाट उत्पन्न हुनसक्ने जोखिमको अध्ययन तथा यसबाट बच्न अपनाउनुपर्ने उपायको खोजी गर्न सरकारसमक्ष माग गरिएको छ।
‘मनास्लुको फेद (पुंगेन)मा ताल थपिएका छन्। वीरेन्द्र ताल, कालताल, घुन्सारफुकमा रहेको ताल, न्योचुथानमा रहेका तीन वटा ठूलो जोखिमयुक्त हिमताल एवं मनास्लु क्षेत्र र चुम क्षेत्रमा रहेका अन्य तालको हवाइ अनुगमन, निरीक्षण गरियोस्,’ पत्रमा भनिएको छ, ‘यी सबै तालको गहिराइ मापन गरी भविष्यमा हुनसक्ने हिमताल विस्फोटको जोखिम अध्ययन गरियोस्।’
ताल र नदीमा पानीको जलसतह नाप्ने संयन्त्र र जोखिम बढेमा सर्वसाधारणलाई सतर्क गराउन साइरन बज्ने प्रविधि जडान गर्न माग गरिएको छ।
नेपाल र चीनमा रहेका हिमताल तथा हिमनदीको संयुक्त रुपमा अध्ययन, अनुगमन गर्न माग गरिएको छ। एमक्यापजस्ता हिमाली क्षेत्रसँग सम्बन्धी संस्थाले देशभरका हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनका कारण बढिरहेको जलसतहको नियमित अनुगमन र निगरानी राखी त्यसबाट उत्पन्न जोखिमबाट आसपासका नागरिकलाई सुरक्षित राख्न पहल गर्नुपर्ने माग गरिएको छ।
हिमाली क्षेत्रका विद्यालयमा जलवायु परिवर्तनको प्रभावका विषय पाठ्यक्रममा समेट्न पनि माग गरिएको छ। विश्वव्यापी वातावरणीय प्रदूषणमा नेपालको योगदान जम्मा शून्य दशमलव चार प्रतिशत योगदान रहेकामा प्रदूषण फैलाउने विकसित राष्ट्रबाट नेपालले पाउनुपर्ने जलवायू क्षतिपूर्ति र न्यायका लागि जोडदार पहल गर्न माग गरिएको छ।
हिमाली क्षेत्रमा परेको जलवायु परिवर्तनको वास्तविक प्रभाव प्रत्यक्ष अनुभव गर्न सहरमा हुने गरेका जलवायु सम्बन्धी बैठक, सेमिनार हिमाली क्षेत्रमा आयोजना गर्न विभिन्न राष्ट्रिय, अन्तरराष्ट्रिय सरकारी, गैरसरकारी संस्थासँग माग गरिएको छ।
सन् २०२७ मा एलनिनोको प्रभावले हिमाली क्षेत्रमा अझै धेरै असर पर्ने हुनाले हिमाली बस्तीका नागरिकको जीवन रक्षा गर्न पूर्वतयारी गर्न पनि माग गरिएको छ। सुरुमा आफू एक्लै आमरण अनशन बस्ने र आफूलाई साथ दिन धेरै युवा तयार रहेको धावा नोर्बु लामाले बताए।
-
अर्थ7 years agoसमाचारमार्फत् आफ्नो चरित्रहत्या गरिएको भन्दै कानेपोखरीका युवा व्यवसायीले गरे पत्रकार सम्मेलन
-
Banner4 years agoसाउनदेखि कुन तहका कर्मचारीको कति तलब ?
-
खेलकुद7 years agoरंगशालाको अवलोकन
-
मुख्य7 years agoशेयर बजारमा झिनो अंकको गिरावट
-
अर्थ6 years agoगोर्खा डिपाटमेन्ट स्टोर विराटचोकलाई ५० हजार जरिवाना
-
मुख्य7 years agoसुन्दरहरैंचामा चोरले बोरामा हालेर लादैं गरेको बच्चालाई आमाले खोस्न सफल
-
मुख्य7 years agoपुस १० गते खण्डग्रास सूर्यग्रहण लाग्ने भएकाले मोरङका संस्थागत विद्यालय बिदा
-
Banner7 years agoगोठगाउँमा पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय सर्ने, गोठगाउँमा आज साँझ दीप प्रज्वलन गरिने
You must be logged in to post a comment Login