विराटचोकः सामुदायिक वन क्षेत्रमा पर्यापर्यटनको सम्भावना भए पनि यसको खोजी नगर्दा केही सामुदायिक वन पछाडि परेका छन् । मानव बस्तीसँगैै रहेका यी वनमा पर्यटनको विकास गर्न ‘साइक्लिङ’ एउटा महत्वपूर्ण सम्भावनाको क्षेत्र हो ।
शान्त, हराभरा, हरियाली जङ्गलमा साइकलका पाउदानी चलाउँदै दैनिक सयौँको संख्यामा पर्यटक घुम्ने केन्द्र बनाउन सके स्थानीयले लाभ लिने थिए ।

खासगरी मोरङको सुन्दरहरैंचा नगरपालिका क्षेत्रभित्र पर्ने सुकुना सामुदायिक वनदेखि नमुना सामुदायिक वन क्षेत्रभित्र रहेका बाघझोडादेखि हसिना सिमसारसम्म आन्तरिक पर्यटनलाई यसले बढावा दिनेछ । यसका लागि सामुदायिक वन तथा स्थानीय सरकार जागरुक हुनुपर्ने छ । योसँगै यस्तै प्रकृतिका क्लब वा समूहको तत्परताले अझ प्रभावकारी भूमिका खेल्ने छ ।

जोखिम मोलेर साइक्लिङ गर्दै युवा
अहिले सुन्दरहरैंचाका केही युवाहरुमा साइक्लिङको मोह बढेको छ । उनीहरु सुन्दरहरैंचा साइकल राइडर्स क्लब गठन गरेर प्रदेश १ का विभिन्न जिल्लाको अवलोकनसंगै साइक्लिङको क्रेज बढाइरहेका छन् । तर साइक्लिङको छुट्टै लेन नहँदा दुर्घटनाको जोखिम बढेको छ ।

साँघुरो सडकमा लामो यात्रा गर्दा मनमा त्रास उत्पन्न भइरहने राइडर्स क्लबका सदस्य खेमराज दाहाल बताउँछन् । ठूला सवारी साधनको पेलाइ र त्यसबाट निस्कने धुलोको कणले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्ने देख्दादेख्दै विकल्प नभएर यात्रा तय गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनको भनाइ छ । भित्री जङ्गलमा साइक्लिङ गर्दा पनि वन्यजन्तुको आक्रमणमा परिने हो कि भन्ने डर लाग्दालाग्दै यात्रा गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । यसको विकल्पमा सरकारले साइक्लिङ पर्यटन विकासमा जोड दिनुपर्ने दाहाल बताउँछन् ।

साइक्लिङ पर्यटन यसरी हुन्छ सम्भव
नेपाल सरकारको वन तथा वातावरण मन्त्रालयअन्तर्गतको वन भू संरक्षण विभागले सामुदायिक वनमा पर्यापर्यटन प्रबद्र्धन कार्यविधि २०७५ जारी गरेर पर्यटनसँग जोडिएका सम्भावनालाई प्रबद्र्धन गरी अधिकतम आर्थिक लाभ लिने उल्लेख गरेको छ ।

वातावरण र जैविक विविधता संरक्षण गरी जलविहार, उद्यान÷पार्क, वन विहार अवलोकन, फोटो यात्रा, भिडियो छायाङ्कन जस्ता क्रियाकलाम सञ्चालन गर्ने नीति सरकारले लिएको छ । यसका लागि स्थानीय सरकारसँगको सहकार्यमा विकास गर्न सकिने कार्यविधिमा उल्लेख गरिएको छ ।

मोरङको सुन्दरहरैंचा नगरपालिका अन्तर्गत पर्ने पर्यटकीय क्षेत्र बाघझोडादेखि हसिना सिमसारसम्मको क्षेत्रलाई साइक्लिङमा पर्यटन विकास गर्न सकिन्छ । यस क्षेत्रभित्र रहेका पोखरी, ताल, खोला, खोल्सा, झाडी विभिन्न जातजातिका मठमन्दिर, गुम्बा, विश्वविद्यालय समेत अवलोकन गर्न सकिने छ । यसका लागि आकर्षक काठबाट निर्मित साँघुरा बाटा, खोल्सीमा बाँस वा काठबाट निर्मित आकर्षक फड्के, घुम्ती बाटाहरु, उकाली, ओराली, माटोका ढिस्का, निर्माण गर्नुपर्ने हुन्छ ।

अन्य क्षेत्रमा निर्माण भएका साइक्लिङ रुटका नमूना तस्बिरहरु ।