विराटचोकः बेलबारी नगरपालिका सिमसारै सिमसार भएको नगरपालिकाको रुपमा पनि चिनिन्छ । नगरपालिकाले पनि जङ्गलभित्रको नगर र सिमसारको नगरको रुपमा बेलबारीलाई चिनाउन चाहेको छ । बेलबारीमा प्राकृतिक तथा ऐतिहासिक महत्वका धेरै पर्यटकीय स्थल रहेको छन् ।

नगरको शोभाः बेतना
यहाँको मुख्य पर्यटकीय क्षेत्र बेतना सिमसार हो । मुख्य बजारभन्दा लगभग डेढ किलोमिटर पूर्वमा रहेको यो सिमसार पूर्वपश्चिम लोकमार्गमा नै रहेको हुनाले यहाँ सहजै पुग्न सकिन्छ । पहिले बेतको वन रहेको हुनाले त्यसैको आधारमा यसको नाम बेतना राखिएको स्थानीय बताउँछन् ।

मूल फुटेर आएको छ र यहाँ त्यसै पानीबाट पोखरीहरू बनेका छन् । लगभग १५ बिघा क्षेत्रमा फैलिएको सिमसारको दक्षिणी भागमा पहिले कटकबहादुर बस्नेत नामक व्यक्तिले बाँध बाँधी खेतीका लागि पानीको प्रयोग गरेका हुनाले यसलाई कटके बाँध पनि भनिन्थ्यो ।

सिमसार क्षेत्रमा अनेक प्रकारका जडीबुटी, वनस्पति र वन्यजन्तु तथा चराचुरूङ्गीहरू पाइन्छन् । वनस्पति र वन्यजन्तुको अध्ययन गर्नेका लागि पनि यो क्षेत्रलाई महत्वपूर्ण मानिन्छ । बेतना पोखरीको उत्तरी भागमा देवीको थान छ । त्यहँ एउटा रूखका फेदमा केही ढुङ्गाहरू राखेर तिनैलाई देवी मानी पूजाआजा गर्ने चलन रहेको पाइन्छ ।

इतिहास बोकेको धनपालगढी
बेलबारीको कसेनीमा रहेको धनपालगढी मध्यकालदेखि नै गढीका रूपमा प्रख्यात रहेको विश्वास गरिन्छ । झण्डै सय वर्ष अघि यहाँको जंगल फाँड्दा ऐतिहासिक राजा धनपालको मूर्ति एउटा रूखको फेदमा भेटिएको स्थानीय बताउँछन् । पछि सो मूर्तिलाई थानका रूपमा राखी टिनको छानो हालेर मन्दिर बनाइयो । त्यसपछि लामो समयसम्म त्यसैलाई मुख्य मन्दिर मानी पूजाआजा गर्ने कार्य भयो ।

राजा धनपाल को थिए भन्ने बारेमा अनेक प्रकारका किंवदन्ती र पाइन्छन् । ऐतिहासिक विवरणहरूका आधारमा धनपाल एकजना स्थानीय रजौटा थिए भनी मानिएको पाइन्छ । यिनको किल्लाको नाम धनपालगढी थियो । धनपालको पतनपछि यिनको किल्ला या गढी जीर्ण हुँदै गयो ।

धनपालगढीमा राजा धनपालको मन्दिरछेउमा नै ससाना थानहरू प्रशस्त छन् । स्थानीय थारू तथा राजवंशीहरूले नयाँ घर बनाउनु परेको खण्डमा पहिले त्यस स्थानमा एउटा सानो थान पनि बनाउने हुनाले त्यहाँ यस्ता थानहरूको संख्या बढिरहन्छ । सामान्यतया पक्की घर वनाउनेले पक्की थान र कच्ची घर बनाउनेले थान पनि कच्ची नै बनाउने चलन छ । धनपालगढीमा राजा धनपालको मन्दिरदेखि करिब २ सय मिटर दक्षिणमा गढीभित्र पस्ने द्वार छेउमा नै बिन्दवासिनीको पक्की मन्दिर निर्माण गरिएको छ ।

अमना सिमसारः बेलबारी चोकदेखि करिब १ किलोमिटर उत्तरमा अमना खोलाको पानी सिँचाईका लागि बाँध बाँधेर थुन्नाले यो सिमसार बनेको छ । यो सिमसार अमना सिसौली सामुदायिक वनभित्र पर्दछ । अमना सिमसार क्षेत्रको छेउमा दुर्गा मन्दिर, शिवमन्दिर र तमू गुम्बा रहेका छन् । अमना सिमसारमा देवीदेवताका थानहरु नरहे पनि त्यहाँ नागको पूजाआजा गर्ने गरिन्छ । यहाँ सिमे र भूमेको पनि पूजाआजा हुन्छ ।

सिसौली सिमसारः यो सिमसार बेलबारी चोकदेखि करीब ६ सय मिटर उत्तरमा चारकोशे झाडीमा पर्दछ । सिसौली खोलाको पानी बाँध बाँधेर थुन्नाले यो सिमसार बनेको हो । बेतना सिमसारको पानी केही कम भएपछि त्यतातिर पानी लैजान सिसौली खोलामा बाँध बाँध्नाले यो सिमसार बनेको हो । सिसौली एउटा ठूलो पोखरीका रुपमा रहेको देखिन्छ । वि.सं. २०३२ सालमा कीर्तिनिधि विष्टले पनि सिसौली भेगमा बाँध बाँध्ने प्रयास गरेको तर उनी असफल भएको बताइन्छ । यस सिमसारको पानीको स्रोत भने जंगलको बीचमा उम्रिएको जरुवा पानी हो । सिसौली खोलाको पानी लोहोन्द्रा खोलामा मिसिने गर्दछ । सिसौली सिमसारको छेउमा महाराजको थान पनि छ । स्थानीय धिमाल समुदायले मान्ने यस थान क्षेत्रमा जेठ ५ गते सिरुवा मेला लाग्दछ ।

नगरका अन्य सिमसारयुक्त क्षेत्रमा झलझली बाँध, हाँडीदह र भुलभुले पनि हुन् । एउटै सिमसारका दुई भागको रुपमा हाँडीदह र भुलभुले रहेका छन् । यहाँ आसपासका मात्र नभएर केही टाढादेखिका मानिसहरु पनि मकर स्नानका लागि आउँछन् । महाराजथान भव, जाल्पादेवी भव, कुइरीखोला सिमसार, मखनपोखरी र गयल पोखरी पनि बेलबारीका पर्यटकीय सम्भावना बोकेका सिमसार क्षेत्र हुन् ।

सुकुना वहा सिमसार, धैतीझोरा, थानझोरा, दुदाहा खोला केशलिया र बासीखोलालाई पनि व्यवस्थित गरेर पर्यटक तान्न सकिने स्थानीय बताउँछन् ।

रमिते भ्यु टावरले पनि पर्यटक तान्न सक्ने विश्वास लिइएको छ ।