विराटचोकः पछिल्लो समय चर्चामा रहेको औपन्यासिक कृति ‘समभोक’ को शनिबार मोरङको सुन्दरहरैंचा नगरपालिकाको विराटचोकमा गृहनगर विमोचन तथा कृतिमाथि विमर्श कार्यक्रमको आयोजना सम्पन्न भएको छ । अमेरिकाको बोस्टन शहरको केन्द्रीयतामा कथानक घुमेको सो कृतिका सर्जक शिवप्रकाशलाई शनिबार विराटचोकमा उपस्थित पाठकले मुख्य पात्र ईशु लेखक स्वयम् हो भन्दा हामी गलत हुन्छाँै कि हुन्नौँ भनेर जिज्ञासा राखे ।

पाठकले प्रश्न सोध्दा मुसुक्क मुस्कुराएका सर्जक शिवप्रकाश जवाफ दिँदा झन् बढी मुस्कुराए । प्रश्न गर्ने पाठकप्रति औँल्याउँदै उनले प्रतिप्रश्न गरे, ‘ईशु पात्र तपाईँ (प्रश्नकर्ता) नै हो भनेर मैले जवाफ दिएँ भने के भन्नुहुन्छ ?’

यति भनेर उनी दिल खोलेर हाँसे ।

‘ईशु पात्र तपाईँ हामी सबै हो अथवा तपाईँ हामीले देखेका हाम्रा वरीपरीका मानिस नै हुन्’, उनले थप प्रष्ट्याउँदै भने, ‘कृतिकारले आफू वरपरका चारपाँच जना मानिसको स्वभावलाई समन्वय गरेर एउटा पात्र निर्माण गर्छ । त्यसैले हरेक कृतिभित्रका पात्र आफूजस्तै वा आफूले चिनेको व्यक्तिसँग मिल्दछ । त्यसैले ईशु पात्रको चरित्र हामी धेरै जनासँग मिल्छ ।’

जवाफ दिइसकेपछि उनले फेरि हाँस्दै प्रश्नकर्तालाई औँल्याए, ‘तपाईँको जिज्ञासाको जवाफ पाउनुभयो नि ?’

प्रश्नकर्ताले पनि हाँस्दै जवाफ पाएँ भनेपछि प्रश्नकर्ता र सर्जक मात्रै होइन कार्यक्रममा उपस्थित सबैमा हाँसोको फोहोरा छुट्यो ।

समीक्षक मन्दीप भट्टराईले कृतिमा ईशु मुख्य पात्रजस्तो देखिए पनि सिन्धुका मुख्य पात्र हो भन्ने आफूले ठानेको बताए । कृतिको कथावस्तु आप्रवासी नेपालीको मात्रै नभएर घर छाडेर देशभित्रै वा विदेशका जुनसुकै देशमा रहने नेपालीको कथा भएको आफूले पाएको उल्लेख गरे ।

समीक्षक दीपक न्यौपानेले आप्रवासी लेखनका विभिन्न आयाममध्ये एक आयामको रुपमा समभोक पर्ने बताए । उपन्यासभन्दा पनि निबन्धजस्तो देखिएकाले यस्ता कृतिलाई निर्बन्ध भन्न सकिने उनले बताए । कृतिको नायक ईशु नै भए पनि उसलाई सबै पात्रले भोग गरेको उनले बताए । सुबिले आफ्नो भोक मेटाउन र मुग्धाले आफ्नो भोगको इच्छा पूरा गराउन सुबिको प्रयोग गरेको उनको भनाइ थियो ।

समीक्षक प्रेमप्रसाद भट्टराईले कृतिमा सिन्धुकाको चरित्र सबैभन्दा महत्वपूर्ण भएको बताए । विचारको आधारमा सिन्धुका अब्बल देखिने भन्दै उनले कृति मनोवैज्ञानिक कथाले भरिएको उल्लेख गरे । संसारमा हामी धेरै टाढा पुग्दैनौँ जति नै टाढा पुगे पनि मन भने घर वरीपरी नै घुमिरहेको हुने उल्लेख गर्दै उनले समभोकमा पनि हामी घर वरीपरी नै घुम्ने हुनाले ईशु पात्र हामी आफैँजस्तो वा हाम्रो चिनजानका वा छिमेकका कोही व्यक्ति जस्तो लाग्ने बताए । राजेश्वर देवकोटाको उपन्यास ‘द्वन्द्वको अवसान’ मा जस्तै समभोकमा पनि कोटेशनजस्ता मननीय अभिव्यक्ति धेरै भएको उल्लेख गरे ।

कार्यक्रमका सभापति तथा आयोजक विराट साहित्य समाजका अध्यक्ष उमानाथ भट्टराईले सिन्धुकाको भनाइलाई शिरोधार्य गरेका कारण ईशु अमेरिकामा दागरहित भएको बताए । नेपाल छोड्ने बेलामा श्रीमती सिन्धुकाले ‘रुखजस्तै अटल हुनू’ नभनेको भए ईशु अमेरिकामा सुकेको रुख ढलेजस्तै ढलिसक्थ्यो भन्दा कृतिकार शिवप्रकाश मुसुमुसु हाँसिरहेका थिए ।

समाजका अध्यक्ष विदुर सुवेदीले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गरेको कार्यक्रम सचिव एमणि अधिकारीले सञ्चालन गरेका थिए । कार्यक्रममा कसैलाई पनि प्रमुख अतिथि नबोलाई उपस्थित सबैलाई अतिथिको रुपमा एकमुष्ट आसन ग्रहण गराइएको थियो । कार्यक्रममा उपस्थित सबैले संयुक्त रुपमा कृतिको सामुहिक गृहनगर विमोचन गरेका थिए ।