सुन्दरहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघको अधिवेशन आगामी शुक्रबार हुँदैछ । यसअघि २०७३ सालमा तत्कालीन कोशीहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघको अधिवेशनबाट नवराज चापागाई २ वर्षे कार्यकालको लागि अध्यक्षमा चयन भए । २ वर्षका लागि चयन भएका उनले झण्डै ४ वर्ष संघको नेतृत्व गर्ने मौका मिल्यो । साबिक कोशीहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघ र सुन्दरदुलारी उद्योग वाणिज्य संघबीच एकीकरण गर्न चापागाईं नेतृत्वको कार्यकाल १ वर्षका लागि थपिएको थियो । त्यसपछि कोरोना संक्रमणको त्रासलगायतका अन्य विविध कारणले अधिवेशन पछि सर्दै आगामी शुक्रबार हुन लागेको हो । त्यो बीचमा दुई संघबीच एकीकरण हुन सकेन । यसैबीचमा तत्कालीन कोशीहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघको नाम भने हाल सुन्दरहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघ भएको छ ।

तत्कालीन नेकपा माओवादीको तर्फबाट नेपाली कांग्रेससहितको समर्थनमा उनी उम्मेद्वार भएका थिए । उच्च व्यक्तित्व र संघको लागि काम गर्न सक्ने आँकलन गर्दै ७ सय ३४ मतदातामध्ये ५ सय ३० जनाले मत दिएर उनलाई जिताएका थिए । हाल नेकपाको जिल्ला सचिवालय सदस्यसमेत रहेका चापागाईंले संघको अध्यक्षमा निर्वाचित भएपछि सोचेअनुसार काम गर्न नसकेको उद्योगी व्यवसायी बताउँछन् । यसै सन्दर्भमा चापागाईंको कार्यकाल कस्तो रह्यो भनेर बुझ्ने क्रममा उनीसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंशः

आफ्नो कार्यकालमा सुन्दरहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघलाई कस्तो बनाउने उद्देश्य राख्नुभएको थियो ?
म २०७३ सालमा तत्कालीन कोशीहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघको अध्यक्षमा उम्मेद्वारी दिँदा मेरा केही प्रतिबद्धताहरु थिए । एउटा विधिमा, एउटा थितिमा रहेर काम गर्छु, संस्थाका सबै सदस्यलाई अनुशासित र जिम्मेवार बनाउँछु भन्ने मेरो सोच थियो । यस संस्थालाई मोरङको तेस्रो ठूलो स्थापित व्यापारिक संस्था बनाउँछु भन्ने उद्देश्य थियो । मोरङ व्यापार संघ र उद्योग संगठनपछिको संस्था बनाउँछु भन्ने मेरो ध्यान थियो । अहिले मोरङमा तेस्रो संस्थाको रुपमा यो संस्था स्थापित भइसकेको छ । संस्थाको गतिविधि, अनुशासन र सम्पत्तिको हिसाबले हेर्दा जिल्लाको तेस्रो ठूलो संस्थाको रुपमा यो संस्था स्थापित हुन सफल भएको छ ।

कस्ता योजना सम्पन्न गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको थियो ?
धेरै प्रतिबद्धतामध्ये एउटा प्रतिबद्धता अत्याधुनिक सार्वजनिक शौचालय निर्माणको प्रतिबद्धता थियो । त्यो प्रतिबद्धताचाहिँ बढी महत्वाकांक्षी प्रतिबद्धता थियो । यो चाहिँ पूरा गर्न नसकिने हो कि भन्ने डर पनि थियो । तर निर्वाचित भएपछि सबैको साथ र सहयोग लिएर अत्याधुनिक शौचालय निर्माणको काम शुरु गरियो । जग्गा नपाइएको ठाउँमा बनाउन सकिएन भने अन्य ठाउँमा निर्माणाधीन अवस्थामा छन् र केही निर्माण सम्पन्न पनि भइसकेका छन् ।

मुख्य बजार क्षेत्रमा सडक बत्तीको र सीसी क्यामेराको व्यवस्था गराउँछु भनेको थिएँ । प्लास्टिक झोला निषेध शहर बनाउँछु भनी उद्घोष गरेको थिएँ, सफा शहर बनाउने मेरो उद्देश्य थियो । घरभाडालाई व्यवस्थित बनाउने प्रतिबद्धता मेरो थियो साथै उद्योग वाणिज्य संघको गरिमालाई खस्कन दिन्नँ भन्ने मेरो उद्घोष थियो । प्लास्टिक झोला निषेधित शहर बनाउन पूर्ण रुपमा सकिएको छैन । उपभोक्ता र व्यापारी सबैलाई प्लास्टिकको झोला प्रयोग गर्न सजिलो लाग्ने, सस्तो तथा नन ओभन ब्याग र जुटको ब्याग प्रयोगमा तुरुन्तै अभ्यस्त नभएकाले यो अभियान चाहिँ ८० प्रतिशतमात्रै सफल भयो । मेरा प्रतिबद्धता सबै पूरा भएका छन् । त्यसैले मेरो कार्यकाल सफल भयो भन्ने मलाई लाग्छ ।

अत्याधुनिक शौचालय कहिले उद्घाटन हुन्छ ?
संस्थाका पूर्व अध्यक्ष भोलेश्वर दुलालको संयोजकत्वमा यो महाअभियान हामीले शुरु गरेका हौँ । अहिलेकै जस्तो अवस्था रहिरह्यो भने असोज २१ गते विराटचोक र सलकपुरको गरी २ वटा शौचालय उद्घाटन गर्ने योजना छ । निर्माणाधीन अवस्थामा रहेका हरैंचा र खोर्सानेका शौचालय पनि चाँडै उद्घाटन हुनेछन् ।

अत्याधुनिक भनिएका यी शौचालयका के विशेषता रहेका छन् ?

सूर्तिजन्य पदार्थ स्वास्थ्यको लागि हानिकारक हो । यसको सेवन गर्न हुँदैन तर कसैको नखाई नहुने बानी छ भने उनीहरुका लागि ‘स्मोकिङ जोन’ को व्यवस्था गरेका छाँै । राम्रो पुस्तकालय तथा बाथरुमको पनि व्यवस्था गरेका छाँै । अत्याधुनिक ढोकाको व्यवस्था गरिएको हुनाले ५ रुपैयाँको ढ्याक खसाएपछि मात्रै शौचालयको ढोका खुल्नेछ । बायोग्यास उत्पादन गर्ने योजना पनि छ । शौचालय सफाइ कर्मचारीका लागि सार्वजनिक शौचालयमै आवासगृह निर्माण गरिने छ ।

उद्योग वाणिज्य संघले धनी व्यापारीलाई मात्रै हेर्छ, साना व्यवसायीको पक्षमा बोल्दैन भन्ने आवाज पनि उठ्ने गरेको छ नि ?
समस्यामा परेका सबै व्यवसायीलाई संघले सहयोग गर्ने गरेको छ । ठूलो, सानो वा धनी गरीब भनेर छुट्याउने काम नै हुँदैन । हालैमात्रै आगलागीपीडित साना व्यवसायीलाई हामीले १५ हजार रुपैयाँका दरले राहत दियाँै । राहतको लागि निवेदन नदिएका व्यवसायीलाई पनि हामीले राहत दियौँ । प्रदेश सरकारले १० हजार रुपैयाँ दिने भनेको थियो, हाम्रै पहलमा ३० हजार रुपैयाँ दिने व्यवस्था मिलायौँ । नगरपालिकाले २० हजार रुपैयाँ राहत दिने भनेकोमा ९० हजार रुपैयाँसम्म राहत दिलाउने व्यवस्था गर्याैँ ।

व्यवसायीले सामान ल्याउने क्रममा अप्ठ्यारो पर्दा काँकरभिट्टासम्म गएर समस्या समाधान गर्ने गरेका छौँ । वैचारिक हिसाबले पनि म गरीबको पक्षमा आवाज उठाउने मान्छे हुँ । धनी र गरीबबीचको खाडल पुर्न सकियो भने मात्रै देश समृद्ध हुन्छ भन्ने मान्यता बोकेर काम गर्ने मान्छे भएकाले साना व्यवसायीलाई नहेरेको भन्ने प्रश्न नै हुँदैन । म अध्यक्ष नहुँदा पनि विपन्न वर्गका सबैलाई सधैँ सहयोग गर्नेछु ।

व्यवसायीको पक्षमा गरेका अन्य राम्रा कामहरु केही छन् कि ?
एक जना व्यवसायीको घरजग्गा लिलाम भइसकेको अवस्थामा संघले पहल गरेर व्यवसायीलाई आवश्यक पर्ने रकम उपलब्ध गराएर घर उकासेर त्यो घर बेच्न पहल गर्ने काम भयो । यस्तो काम सम्भवतः नेपालमै पहिलो पटक भएको हो । त्यसपछि व्यवसायीको सो घर बेचेर बैंकको ऋण चुक्ता गराउने र व्यवसायीले स्थानीयलाई दिनुपर्ने सापटी रकम र ऋण फिर्ता गराउने काम गरियो । ऋणमा डुबिसकेका व्यवसायी पनि अहिले शिर ठाडो पारेर हिँड्न सक्ने अवस्था सिर्जना भयो । यो सबै काम उद्योग वाणिज्य संघको पहलमा नै भएको हो । बैंकको ऋण १ करोड र स्थानीयको ऋण ३ करोड हाराहारीमा रहेको थियो । उनको घर बेचेर लगभग ३ करोड रुपैयाँ आएपछि बैंकको ऋण तिरेर बाँकी रहेको रकम भने उनलाई ऋण दिनेलाई ऋण रकमको प्रतिशतको आधारमा दिएर ती व्यवसायीलाई ऋणमुक्त बनाउने काम गरिएको थियो ।

बजारमा जोडिएका सोलारबत्ती र सीसी क्यामेराले काम गर्न छाडेको र त्यसको रेखदेखमा संघले चासो नलिएको भन्ने भनाइ साँचो हो ?
व्यवस्थापनमा समस्या देखिएको छ । यो उद्योग वाणिज्य संघले जोडेको भन्ने भएपछि मलाई पनि धेरै फोन आउँछ । म त्यतिखेर तत्कालीन कोशीहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघको अध्यक्ष पनि थिएँ अनि नगरपालिका सञ्चालन संयन्त्रको प्रतिनिधि पनि थिएँ । सो संयन्त्र र संघको पहलमा सीसी क्यामेरा जोड्ने काम भएको थियो । पछि नगरपालिकाले सीसी क्यामेरा थप्यो पनि, तर बिग्रिएका सीसी क्यामेरा मर्मतमा ध्यान दिएको छैन । सडक बत्तीको बारेमा पनि मैले नगरप्रमुख, वडाध्यक्षहरुलाई भनेको छु । जनप्रतिनिधि आइसकेको समयमा हामीले हस्तक्षेप गर्न मिल्दैन । यस बारेमा जनप्रतिनिधिलाई नै झकझक्याउने काम गरिरहेको छु ।

आफूले गरेका प्रतिबद्धताहरु कति पूरा भए, पूरा हुन नसकेका प्रतिबद्धता केके हुन् ?
मैले जाहेर गरेका लगभग सबै प्रतिबद्धता पूरा भए । प्लास्टिक झोलामुक्त शहर बनाउने प्रतिबद्धता पूरा हुन सकेन । औद्योगिक ग्राम बनाउने, पशु बजार लगाउनेजस्ता प्रतिबद्धता पनि पूरा हुन सकेनन् । अब आउने समितिले गर्ने काममा मेरो पूर्ण समर्थन रहनेछ ।

संघको विधान संशोधन हुँदैछ भन्ने पनि सुनिएको छ, केके संशोधन हुँदैछ ?
हामी नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको सदस्य छैनौँ । हामी महासंघमा जाने तयारीमा छाँै । सबै पक्षको सहमतिमा संशोधन गर्न लागेका छौँ । संशोधन साधारण सभाले गर्नेछ । महासंघको सदस्य हुनको लागि महासंघको विधानअनुरुपको हाम्रो पनि विधान बनाउन खोजेका हौँ ।

कोभिडको महामारीको समयमा संघले कस्तो भूमिका निर्वाह गर्याे ?
कोभिडको समयमा १ लाख रुपैयाँ सुन्दरहरैंचा उद्योग वाणिज्य संघको तर्फबाट र ३५ हजार रुपैयाँ मोरङ व्यापार संघको तर्फबाट संकलन गरी १ लाख ३५ हजार रुपैयाँ हामीले नगरपालिकालाई सहयोग गर्याैँ । सेनिटाइजर र मास्क सिटी सफारी, अटोका चालक र अन्य मजदुरलाई वितरण गर्याँै । हालै मात्रै अपाङ्गता भएका र निम्न आय भएका ६३ परिवारलाई राहत वितरण गर्याैँ ।

लकडाउनको समयमा कम्तीमा १ महिनाको घरभाडा छुटको व्यवस्था गर्याैँ । उद्योग वाणिज्य संघले मात्रै घोषणा गर्दा कार्यक्रम फितलो हुन्छ कि अथवा कार्यान्वयनमा सहज हुँदैन कि भनेर संघले निर्णय गरी कम्तीमा १ महिनाको घरभाडा छुटको व्यवस्था स्थानीय सरकारले गरोस् भनेर हामीले नगरपालिकालाई अनुरोध गर्याँै । त्यही निर्णय नगरपालिकाले पारित गर्याे । व्यवसायीले व्यवसायीलाई सहयोग गर्नुपर्छ भनेर मैले आफूले चाहिँ मेरो घरमा भाडा लिएर व्यवसाय गर्ने व्यवसायीलाई २ महिनाको भाडा छुट दिएँ ।

अधिवेशनलाई लक्षित गरेर असोज २२ गते रक्तदान गर्ने कार्यक्रम पनि तय गरेका छौँ । बजार सरसफाइको तयारीमा पनि लागेका छौँ ।

वर्तमान अध्यक्ष भएको नाताले आगामी नेतृत्वमा उम्मेद्वारी दिने भनी चर्चामा रहेकामध्ये कसलाई समर्थन गर्नुहुन्छ ।
अहिलेसम्म प्रत्यक्ष रुपमा अबको नेतृत्वका लागि २ जनाको नाम अगाडि आएको छ । कृष्ण रिजाल र टीकाप्रसाद कट्टेलको नाम बाहिर आएको छ । सन्तोष वान्तवा र नारायण थापाको नाम पनि आएको थियो । मेरो र नेकपाको समर्थन टीकाप्रसाद कट्टेललाई हुनेछ ।

नेकपाले गैरराजनीतिक र गैर व्यावसायिक व्यक्तिलाई समर्थन गर्दैछ भनेर पनि हल्ला चल्न थालेको छ नि ?
टीकाप्रसाद कट्टेल गैर राजनीतिक व्यक्ति भएको साँचो हो तर उहाँ गैरव्यावसायिक व्यक्ति हो भन्ने सत्य होइन । उहाँ स्वतन्त्र व्यक्ति हो, कुनै राजनीतिक दलको उहाँले टिकट लिनुभएको छैन । तर उहाँ पुरानो व्यवसायी हो । म क्याम्पस पढ्दा नै उहाँहरुको यहाँ होलसेल किराना पसल थियो । अहिले उहाँको फेबिकोल फ्याक्ट्री सञ्चालनमा छ । उहाँ तत्कालीन इन्द्रपुर व्यापार संघको संस्थापक सदस्य हो । २०५४ सालदेखि हालसम्म उहाँ संघको कार्यसमितिमा रहनुभएको व्यक्ति हो । उहाँले ‘मेरो उमेर लगभग ६० वर्ष भयो, एक पटक अध्यक्ष हुने रहर छ , मलाई कांग्रेसले समर्थन गरे पनि हुन्छ, नेकपाले समर्थन गरे पनि हुन्छ, सर्वसम्मत नेतृत्व दिए पनि हुन्छ । अध्यक्षमार्फत् यो छलफल चलाइदिनुपर्याे’ भनेपछि त्यसले मलाई छोयो ।

एक जना लब्धप्रतिष्ठित व्यक्तिलाई अध्यक्ष बनाउँदा सुन्दरहरैंचाका दुवै संघ मर्ज हुन्छन् कि भन्ने पनि लागेकाले उहाँलाई समर्थन गरिएको हो । सुन्दरहरैंचामा रहेका २ वटा संघ मर्ज हुनु आवश्यक छ तर मेरो पालामा मर्ज हुन सकेन । मर्जको जस मैले लिन्छु भनेर मर्ज नभएको भन्ने कुरा बाहिर आयो । स्वतन्त्र व्यक्ति अध्यक्ष हुँदा कुनै दलविशेषले जस लिएको नठहर्ला भनेर पनि उहाँलाई समर्थन गरिएको हो । दुवै संघ जसरी भए पनि मर्ज हुनैपर्छ भन्ने पक्षमा म छु । यत्तिको शालीन र भद्र तथा सामाजिक व्यक्तित्वलाई सर्वसम्मत नेतृत्व दिआँै, अहिलेको कोभिडको महामारीको समयमा निर्वाचन नगरौँ भन्ने मनसायले उहाँलाई समर्थन गरिएको हो । तर बजारमा आएजस्तो नेकपासँग उम्मेद्वार छैन भन्ने भनाइ हावादारी भनाइ हो । नेकपमा संघलाई हाँक्ने उम्मेद्वार धेरै छन् । नेकपाले जसलाई समर्थन गर्यो त्यही मानिसले नेतृत्व आफ्नो हातमा लिन्छ । म त चुनाव लडेर राम्रो मत पाएर विजयी भएको हुँ मलाई थाहा छ नि सबै कुरा ।

मैले कांग्रेसको समर्थनमा तत्कालीन नेकपा माओवादीको तर्फबाट चुनाव जितेको हुँ । त्यसबेला कांग्रेसका १ जना सदस्यले मात्रै चुनाव जित्नुभएको थियो, तत्कालीन नेकपा माओवादी र कांग्रेस मिल्दा पनि । तत्कालीन एमाले समर्थित धेरै जनाले सदस्य पदमा जित्नुभएको थियो । २ वर्ष पर्खिँदा जितिन्छ भने अहिले किन हार्न तयार हुने भन्ने मेरो भनाइ हो । सर्वसम्मतमै नयाँ नेतृत्व चयन होस् भनेर पूर्व अध्यक्ष भोलेश्वर दुलालको अध्यक्षतामा हामीले समन्वय समिति पनि निर्माण गरेका छाँै । समन्वय समितिमा ४ जना पूर्व अध्यक्षहरु, ३ जना सल्लाहकार तथा पार्टी सभापति र संघको अध्यक्षसहितको ९ जनाको समन्वय समिति निर्माण भएको छ । सर्वसम्मत भएन भने निर्वाचन गराउनका लागि निर्वाचन समिति पनि गठन गरेका छौँ ।