कला / साहित्य
जूनको शीतल आगो ताप्दा
साहित्य लेखन, पत्रकारिता र शिक्षण पेशामा संलग्न साहित्यकार सुविद गुरागाईँको गजल सङ्ग्रह जूनको आगो २०७५ बैशाखमा सार्वजनिक भएको हो । भूमिका, लेखकको भनाइ, विषयसूची आदि केही नराखी सिधै गजलमात्रै समावेश कृतिमा ३ देखि ७ शेरसम्मका ८४ वटा गजल छन् । जूनको आगोभित्रका रचना आगोझैँ ताता छैनन्, जूनझैँ शीतल छन् ।
पहिलो गजल लेखक स्वयम्को चरित्रसँग सम्बन्धित रहेको आभास हुन्छ । हक्की स्वभावका गुरागाईँ कसैसँग डराउँदैनन् । आफ्नो हक र अधिकारको लागि वास्तविक जीवनमा उनी मुद्दामामिलासम्म गर्न पछि परेका छैनन् । ती मुद्दामा उनी विजयी पनि भएका छन् । शायद गजलमा भनिएजस्तै गरी उनलाई धारे हात लाउनेको कमी छैन । उनले लेखेका छन्ः
अलिकति तल झर्दैनस् किन ?
सुबिद गुरागाईँ मर्दैनस् किन ?
व्यङ्ग्यः धेरै शेरमा व्यङ्ग्य पस्कन पनि उनी सफल भएका छन् । जस्तै,
अचेल म व्यावहारिक हुन थालेको छु ।
लाग्छ काम भन्दै गधा धुन थालेको छु ।
लामो रदीफ
गजलमा काफिया अनिवार्य तत्व भए पनि रदीफ अनिवार्य तत्व होइन । कुनै गजलमा एक शब्द वा अक्षरको मात्र पनि रदीफ हुन सक्छ । तर, गुरागाईँका गजलमा लामालामा रदीफ पनि पाइन्छन् । जस्तैः
अप्ठेरो यो ठाउँ छ एक्लैएक्लै नहिँड सडकमा ।
आँधीहुरी आउँछ एक्लैएक्लै नहिँड सडकमा ।
आँसु रोकिराख्नु भोलि क्या हो क्या हो ।
विचार गरी हाँस्नु भोलि क्या हो क्या हो ।
आफ्ना लागि नाता जोडेर मान्छे तँ कताकता जाँदैछस् ?
माया यता एक्लै छोडेर मान्छे तँ कताकता जाँदैछस् ?
छिनमै लहर उठेर आउँछ, छिनमै शान्त हुन्छ ।
छिनमै मुटु दुखेर आउँछ, छिनमै शान्त हुन्छ ।
जानी नजानी माया लाएको तिम्रै लागि त हो नि ।
रहर–रहरमै दुःख पाएको तिम्रै लागि त हो नि ।
वेदना
उनका रचनामा वेदना र पीडा पनि पाइन्छ । जस्तैः
माफी माग्दामाग्दै झारेको आँसुले
जीवनभरी मुटु दुखाउन सक्छ ।
रदीफमा क्रमभङ्गता
कुनैकुनै गजलको रदीफमा क्रमभङ्गता पाइन्छ । जस्तैः
आफ्नो भएर छेउमा आउन सकिनँ ।
छेउमै बसेर माया लाउन सकिनँ ।
मनभित्र कतै चस्किन्छ जिन्दगी ।
मायालाग्दो यो बनाउन जानिनँ ।
माथिको गजलांशमा पहिलो र दोस्रो शेरमा सकिनँ भन्ने रदीफ छ । तर, तेस्रो, चौथो र पाँचौँ शेरमा जानिनँ लाई रदीफको रुपमा प्रयोग गरेका छन् । सो गजलमा जानिनँ वा सकिनँ दुवै शब्द रदीफको रुपमा प्रयोग गर्दा अर्थमा फरक नआउने देखिन्छ । तर, सम्पादनको क्रममा समेत उनले त्यसमा ध्यान दिन नसकेको देखिन्छ ।
पहिलो शब्द नै काफिया
गुरागाईँले पहिलो शब्द नै काफियाको रुपमा प्रयोग गरेर पनि गजल लेखेका छन् । जस्तैः
खोजेको हामीले के हो
सोचेको हामीले के हो
प्रस्तुत गजलमा हामीले के हो भन्ने रदीफ प्रयोग गरेर खोजेको, सोचेको, रोजेको, सोधेको, घोलेको, बोलेको शब्दलाई काफियाको रुपमा प्रयोग गरेका छन् ।
शब्दांशमात्रै काफिया
गजलमा काफिया आउँदा सकेसम्म एउटा शब्द काफियाको रुपमा प्रयोग भयो भने बढी शक्तिशाली देखिन्छ । उनका केही गजलमा भने काफियाको आंशिक द्वित्व मात्रै भएको छ । जस्तैः
तिमीलाई भेट्न मन लाग्यो अचानक
रातिराति देख्छु सपनामा भयानक
३ शेर रहेको यो गजलमा अचानक, भयानक, कथानक र अपायक काफियाको रुपमा प्रस्तुत भएका छन् । अन्तिम शेरमा त झन् क वर्णको मात्रै द्वित्व भएको छ ।
नरुनू यो धरधरी रुने बेला होइन
नछुनू यो भुतभुते छुने बेला होइन ।
३ शेरको गजलमा दोस्रो शेरमा नहुनू र तेस्रो शेरमा नफुनू पहिलो काफियाको रुपमा आएको छ भने हुने र फुने दोस्रो काफियाका बीचमा आएका छन् ।
काफियापूर्व रदीफ
सामान्यतः काफियालाई पछ्याउने अंशलाई रदीफ भनिन्छ ।
पानीफोका जिन्दगीका केही दिन दुख्छन् र फुट्छन्
प्रश्नहरु साक्षी बनी केही दिन हिँड्छन् र छुट्छन् ।
पृष्ठ सङ्ख्या ३८ मा रहेको गजलमा प्रस्तुत माथि शब्दको ठाउँमा साथी शब्द भए काफिया पनि र रदीफ पनि मिल्ने देखिन्छ ।
नटेक झरेको पातमाथि, च्वास्स च्वास्स मुटु दुख्छ ।
नछोड मेरो यो हात साथी, च्वास्स च्वास्स मुटु दुख्छ ।
उपर्युक्त शेरको मतला ए उला (पहिलो हरफ) मा प्रयोग भएको माथि शब्दको ठाउँमा साथी शब्द प्रयोग हुँदा गजलमा साथीभन्दा पछाडिको शब्दावली रदीफको रुपमा प्रयोग हुने देखिन्छ ।
कृतिको नाम जुराउन सफल भएको गजलको मकता (अन्तिम शेर) भने अलि अस्पष्ट भावको छ । पृष्ठ सङ्ख्या ४३ मा रहेको गजलको अन्तिम शेर यस्तो छः
बुझ्दैन कोही अर्थ जूनको आगोभित्र हुन्छ सत्य,
कुनै दिन आँखाअघि चोला उठेपछि थाहा होला ।
पृष्ठ सङ्ख्या ५६ मा दुई वटा गजल एकै पेजमा समेटिएजस्तो देखिन्छ । शुरुका २ शेर पछिल्ला ४ शेरसँग मिल्दैन । यो समस्या पृष्ठ ६६ मा पनि छ । अघिल्ला २ शेरसँग पछिल्ला ५ शेरको रदीफ र काफिया मिल्दैन ।
आफूसँगको प्रेम फिक्का भयो भनेर छाडेर जान चाहने प्रियसीलाई उनले सहमति दिएका छन् । तर, त्यसको बदलामा उनको मर्ममै पर्ने गरी यसरी छेड हानेका छन्ः
मरिदिन्छु म बरु तिमी हाँस्ने भए ।
सागरबाट छुटेर थोपा बाँच्ने भए ।।
यहाँ उनले आफूलाई मायाको सागरको रुपमा तुलना गरेका छन् ।
केही शक्तिशाली शेरहरु
कुनै छैन तरबार बना’को कसैले,
छियाछिया पार्ने वचनले जत्तिको ।
२. गर्छ आफू नाजायज बस्छ पर्दाभित्र,
मैले गर्दा भएको आरोप लगाउने भो ।
३. बताएर गल्ती बदनाम गर्दै,
जमाना छ तयार, यो प्राण लिन ।
४. आगो टेकी अघि बढ्न चाहनेका लागि,
सगरमाथा केही हैन, चढ्नुपर्याे भने ।
५. सहँदासहँदा अन्तमा ढुङ्गो बने देउता ।
गुम्यो जब आस्था बेटुङ्गो बने देउता ।।
तखल्लुस
गल्लीगल्ली ‘सुविद’ को गरेर बदनाम,
किन घोच्छ दुनियाँ मुटुमा सियो ?
Facebook Comment
प्रतिनिधिसभा सदस्य चुनावमा चितवन क्षेत्र नम्बर ३ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की साेविता गाैतम ३८ हजार ६६२ मतान्तरले विजयी हुनुभएकाे छ । निर्वाचन आयाेगका अनुसार गाैतमले ५९ हजार २७७ मत प्राप्त गर्नुभएकाे छ । उहाँका प्रतिस्पर्धी नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) की रेनु दाहालले २० हजार ६१५ मत प्राप्त गर्नुभएकाे छ ।
साेविता गाैतम प्रतिनिधिसभा चुनाव इतिहासमा सबैभन्दा मत ल्याएर विजयी हुनुभएकाे हाे । यसअघि २०७४ सालको चुनावमा झापा क्षेत्र नम्बर ५ बाट नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले ५७ हजार १३९ मत ल्याएर विजयी हुनुभएकाे थियाे ।
प्रतिनिधिसभा चुनावको प्रत्यक्षतर्फ १६५ मध्ये १६१ क्षेत्रमा मतगणना भइरहेको छ । यसमध्ये ३४ वटा निर्वाचन क्षेत्रको अन्तिम नतिजा सार्वजनिक भएको छ । निर्वाचन आयोगको पछिल्लो विवरण अनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) २५ क्षेत्रमा विजयी भएको छ । नेपाली कांग्रेसले ५, नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)ले २ र एमालेले १ तथा स्वतन्त्र उम्मेदवारले १ क्षेत्रमा जित हासिल गरेका छन् । मतगणना भैरहेका ठाउँमा रास्वपाकै उम्मेदवाहरु अगाडि छन् । रास्वपा ९३, कांग्रेस १०, एमाले १०, नेकपा ११, श्रम संस्कृति पार्टी ५ र राप्रपा १ क्षेत्रमा अगाडि छन् ।
रास्वपा
१. बुद्धिप्रसाद पन्त – पर्सा १ बाट २७ हजार २७४ मत ल्याएर विजयी हुँदा एमालेका प्रदिप यादवले १३ हजार ३० मत ल्याउनुभयो ।
२. सागर भुसाल – पर्वतबाट २६ हजार ५६१ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । कांग्रेसका अर्जुनप्रसाद जोशीको १५ हजार ९५४ र एमालेका पदम गिरीको १५ हजार ७५ मत आएको छ ।
३. अरबिन्द साह – बारा ३ बाट ४० हजार ६९७ मत ल्याएर विजयी हुँदा कांग्रेसका फरमुल्लाह मंसुरले १० हजार ५२ मत ल्याउनुभयो र
४. रवि लामिछाने – चितवन क्षेत्र नम्बर २ बाट तेस्रोपटक विजयी हुनुभएको छ । लामिछानेले ५४ हजार ४०२ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको हो । उहाँका निकटतम् प्रतिष्पर्धी नेपाली कांग्रेसकी मिना खरेलले १४ हजार ५६४ र एमालेका अस्मिन घिमिरेले ६ हजार ९९२ मत ल्याउनुभयो ।
५. रुकेश रन्जित – भक्तपुर १ बाट ३३ हजार ४३६ मत ल्याएर विजयी हुँदा नेपाल मजदुर किसान पार्टीका प्रेम सुवालले २८ हजार १४७ मत ल्याउनुभयो ।
६. सुनिल केसी – काठमाण्डौ २ बाट ३४ हजार २३८ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । उहाँका प्रतिष्पर्धी कांग्रेसका कविर शर्माले ८ हजार ८७४ मत ल्याउनुभयो ।
७. प्रमोद कुमार महतो – महोत्तरी १ बाट ३४ हजार ६३६ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । उहाँका निकटतम प्रतिष्पर्धी नेकपाका गिरिराजमणि पोखरेलले १२ हजार ६२४ मत ल्याउनुभयो ।
८. धनञ्जय रेग्मी – स्याङ्जा १ बाट २९ हजार ७१ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । उहाँका निकटतम प्रतिष्पर्धी नेपाली कांग्रेसका भरतराज ढकालले १८ हजार ८५७ मत ल्याउनुभयो ।
९. सुरेशकुमार चौधरी – बाँके १ बाट ५२ हजार ७९२ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । उहाँका निकटतम प्रतिष्पर्धी नेपाली कांग्रेसका नारायणप्रसाद गौडेलले १५ हजार ३०१ मत ल्याउनुभयो ।
१०. खगेन्द्र सुनार – बाँके ३ बाट २९ हजार ५५१ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । उहाँका निकटमत प्रतिष्पर्धी एमालेका सुमन मल्लले १९ हजार ६१५ मत ल्याउनुभयो ।
११. कन्हैया बनिया– रुपन्देही ४ बाट २८ हजार ६६ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । प्रतिष्पर्धी एमालेका प्रमोदकुमार यादवको २० हजार २६२ मत आएको छ ।
१२. रुविना आचार्य– मोरङ ६ मा विजयी हुँदा कांग्रेसका डा. शेखर कोइराला पराजित हुनुभएको छ । आचार्यले ५५ हजार ५१३ मत ल्याउँदा कोइरालाले १२ हजार ८५० मतमात्रै ल्याउनुभएको छ ।
१३. डीपी अर्याल– काठमाण्डौ ९ मा ३५ हजार ९३ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । कांग्रेसकी नानुमाया बास्तोलाले ५ हजार ४६० मत ल्याउनुभयो ।
१४. मनिष झा– धनुषा ३ मा विजयी हुँदा कांग्रेसका विमलेन्द्र निधि पराजित हुनुभएको छ । झाले ४३ हजार १४२ र निधिले १५ हजार ९९२ मत ल्याउनुभयो ।
१५. सन्तोष राजवंशी– मोरङ ४ मा विजयी हुँदा कांग्रेसका गुरुराज घिमिरे पराजित हुनुभयो । राजवंशीले ४० हजार ८३३ मत ल्याउँदा घिमिरेले १२ हजार ८१८ मत ल्याउनुभयो ।
१६. बिना गुरुङ – कास्की ३ मा विजयी हुँदा कांग्रेसका मनोज गुरुङ पराजित हुनभयो । बिनाले ३७ हजार ७५० मत ल्याउँदा मनोजले १२ हजार ७८० मत ल्याउनुभयो ।
१७. प्रदीप बिष्ट – काठमाण्डौ १०मा विजयी हुँदा कांग्रेसका हिमाल कार्की पराजित हुनुभएको छ । बिष्टले ३७ हजार ४६९ र कार्कीले ८ हजार १०० मत ल्याउनुभयो ।
१८. उत्तम प्रसाद पौडेल – कास्की २ मा विजयी हुँदा एमालेका रश्मि आचार्य पराजित हुनुभयो । पौडेलले ३१ हजार ९११ र आचार्यले ७ हजार ४९३ मत ल्याउनुभयो ।
१९. सस्मित पोखरेल – काठमाण्डौ ५ मा विजयी हुँदा कांग्रेसका प्रदीप पौडेल र एमालेका ईश्वर पोखरेल पराजित हुनुभयो । पोखरेलले ३० हजार ७३७ मत ल्याउँदा पौडेलले ९ हजार १५९ र पोखरेलले ४ हजार ७०१ मतल्याउनुभयो ।
२०. पुकार बम – काठमाण्डौ ४ मा विजयी हुँदा कांग्रेसका सचिन तिमल्सिेना र एमालेका राजन भट्टराई पराजित हुनुभयो । पुकारले २९ हजार २४२, सचिनले ८ हजार ८२४ र भट्टराईले ५ हजार ७३३ मत ल्याउनुभयो ।
२१. गणेश पराजुली – काठमाण्डौ ७ मा २७ हजार ८०५ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ ।
२२. राजुनाथ पाण्डे– काठमाडौ ३ मा विजयी हुँदा उज्यालो नेपाल पार्टीका अध्यक्ष कुलमान घिसिङ पराजित हुनुभयो । रास्वपाका पाण्डेले १८ हजार ७५७ मत र घिसिङले ११ हजार १७१ मत ल्याउनुभयो ।
२३. विराजभक्त श्रेष्ठ– काठमाण्डौ ८ बाट विजयी हुनुभएको छ । उहाँले २४ हजार ५९२ र उहाँका निकटतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का सुमन सायमीले ३ हजार २१७ मत ल्याउनुभयो ।
२४. शिशिर खनाल– काठमाण्डौ ६ बाट विजयी हुनुभएको छ । खनालले २७ हजार ७१९ र उहाँका निकटतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका कृष्ण बानियाँ क्षेत्रीले ६ हजार ६४७ मत पाउनुभयो ।
२५. रञ्जु न्यौपाने (दर्शना)– काठमाण्डौ १ बाट १५ हजार ४ सय ५५ मतसहित विजयी हुनुभयो । उहाँका प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका प्रबल थापाले ६ हजार ३६४ मत प्राप्त गर्नुभयो ।
कांग्रेस
१. तेह्रथुमबाट कांग्रेसका सन्तोष सुब्बा ११ हजार ५६१ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । उहाँका निकटतम प्रतिष्पर्धी एमालेका भानुभक्त ढकालले १० हजार ६८२ मत ल्याउनुभयो ।
२. दैलेख १ मा बासना थापा १२ हजार ३७२ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । निकटम प्रतिष्पर्धी एमालेका रविन्द्रराज शर्माले ११ हजार ७९६ मत ल्याउनुभयो ।
३. रसुवा १ मा मोहन आचार्य १० हजार ६५६ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । निकटम प्रतिष्पर्धी रास्वपाका बसन्त भट्टले ५ हजार ५७१ मतल्याउनुभयो ।
४. मुस्ताङबाट योगेश गौचन थकाली ३ हजार ३०७ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । प्रतिस्पर्धी एमालेका ईन्द्रधार विष्टले एक हजार ८०३ मत प्राप्त गर्नुभयो ।
५. मनाङबाट टेकबहादुर गुरुङ २ हजार ४१५ मतसहित विजयी हुँदा उहाँका प्रतिस्पर्धी नेकपाकी यशोदा गुरुङ (सुवेदी)ले ४५४ मत ल्याउनुभयो ।
नेकपा
१. कालिकोटबाट महेन्द्रबहादुर शाहीले ११ हजार ३३८ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । प्रतिष्पर्धी एमालेका नगीन्द्र शाहीले १० हजार ३५२ मत ल्याउनुभयो ।
२. रुकुमपूर्वबाट नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का संयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ विजयी हुनुभएको छ । उहाँले १० हजार २४० र एमालेका लीलामणि गौतमले ३ हजार ४६२ मत प्राप्त गर्नुभयो ।
एमाले
१. बाँके २ बाट मोहम्मद इस्तियाक राईले २४ हजार ६४७ मत ल्याएर विजयी हुनुभएको छ । प्रतिष्पर्धी रास्वपाका विवेककुमार श्रेष्ठले १८ हजार ६७९ मत ल्याउनुभयो ।
स्वतन्त्र
१. म्याग्दीबाट स्वतन्त्र उम्मेदवार महावीर पुन निर्वाचित हुनुभएको छ । उहाँले २२ हजार ८५० मत ल्याएर विजयी हुँदा एमालेका हरिकृष्ण श्रेष्ठले ७ हजार ९१९ मत ल्याउनुभयो ।
मोरङ क्षेत्र नम्बर ६ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की उम्मेदवार रुबिना आचार्य विजयी भएकी छिन् ।
उनी ५५ हजार ५१३ मतसहित विजयी भएकी हुन् । उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी डा. शेखर कोइरालाले १२ हजार ८५० मत प्राप्त गरेका छन् ।
-
अर्थ6 years agoसमाचारमार्फत् आफ्नो चरित्रहत्या गरिएको भन्दै कानेपोखरीका युवा व्यवसायीले गरे पत्रकार सम्मेलन
-
Banner4 years agoसाउनदेखि कुन तहका कर्मचारीको कति तलब ?
-
खेलकुद6 years agoरंगशालाको अवलोकन
-
मुख्य6 years agoशेयर बजारमा झिनो अंकको गिरावट
-
अर्थ6 years agoगोर्खा डिपाटमेन्ट स्टोर विराटचोकलाई ५० हजार जरिवाना
-
मुख्य6 years agoसुन्दरहरैंचामा चोरले बोरामा हालेर लादैं गरेको बच्चालाई आमाले खोस्न सफल
-
मुख्य6 years agoपुस १० गते खण्डग्रास सूर्यग्रहण लाग्ने भएकाले मोरङका संस्थागत विद्यालय बिदा
-
Banner6 years agoगोठगाउँमा पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय सर्ने, गोठगाउँमा आज साँझ दीप प्रज्वलन गरिने
You must be logged in to post a comment Login